به گزارش خبرگزاری انصار، خبرگزاری فرانسه در گزارشی به منظور یادآوری این کشتار در 16 مارس 1988 که بدترین حمله شیمیایی تاریخ علیه غیرنظامیان محسوب می شود، نوشته است:

در آخرین ماه های جنگ 8 ساله ایران و عراق، در تاریخ 15 مارس گروهی از نیروهای کرد که به نفع ایران می جنگیدند شهر کردنشین حلبچه در شمال عراق را به کنترل خود درآوردند؛ شهری که عمدتا با اتکا به کشاورزی زندگی خود را می گذراند.

این شهر که میزبان بیش از 40 هزار نفر بوده در منطقه کردستان عراق در فاصله 11 کیلومتر از مرز ایران و 250 کیلومتر از پایتخت عراق قرار دارد.

بعد از این اتفاق ارتش صدام با یک سلسله حملات هوایی و توپخانه ای اقدام به تلافی کرده و پس از آن شبه نظامیان کرد و بخش عمده مردان این شهر به تپه های اطراف آن عقب نشینی کردند در حالی که زنان و کودکان و افراد کهنسال همچنان در شهر به حال خود رها شده بودند.

روز شوم

روز بعد جنگنده های نیروی هوایی عراق برای مدت پنج ساعت به روی این منطقه چرخیدند و ترکیبی از انواع سلاح های شیمیایی را استفاده کردند.

بعد از پایان حمله وقوع کشتار خیلی سریع افشا شد: شبه نظامیانی که از تپه های اطراف پایین آمدند سریع پیام ها را فرستاده و خیلی زود خبرنگاران خارجی در صحنه حاضر شدند. تا تاریخ 23 مارس اولین تصاویر این رخداد در تلویزیون ایران پخش شد. اجساد در خیابان ها در حالی افتاده بودند که هیچ علامتی آشکاری از جراحت نداشتند و شاهدان عینی بعدا گفتند که برخی از اجساد از اطراف بینی خونریزی داشته اند.

دوربین های خبرنگارانی که به آنجا برده شدند روی اجساد کودکان زوم کردند. بلافاصله تفسیرهای خبری با استفاده از توضیحات رسمی دولت ایران که عراق را مسئول این اتفاق دانست، عنوان کردند که این شهر قربانی حمله ای با سلاح های شیمیایی شده است.

یک تیم بلژیکی–هلندی از سازمان پزشکان بدون مرز اولین هیات پزشکی خارجی بود که به حلبچه رسید و استفاده از گاز خردل و احتمالا سیانید را در این حمله تایید کرد.

این گروه گفتند نتیجه گیری ما کاملا آشکار است: غیرنظامیان در این حمله هدف سلاح های شیمیایی قرار گرفته اند.

هیچ چیز تکان نمی خورد

میشل لوکرک، یک فرستاده ویژه خبرگزاری فرانسه این اتفاقات وحشتناک را در مطلبی که در اول آوریل منتشر کرد تشریح می کند.

او در این مطلب می نویسد: نه حتی کوچکترین تحرک، نه حتی یک فریاد و نه حتی یک جا به جایی: حلبچه انگار یخ زده است، در یک خواب عمیق بی حرکت شده است و در فاصله دور از این شهر صدای غرش توپ های جنگی شنیده می شود.

او در ادامه تشریح می کند: در حلبچه خانه ها هنوز ایستاده اند، فروشگاه ها پر از جنس هستند اما حتی یک موجود زنده از زمانی که جنگنده های عراقی گازهای سمی مرگبارشان را منتشر کردند دیگر در اینجا حرکت نمی کند.

بسیاری از هزاران تن جمعیت این شهر که موفق به فرار شدند در کمپ هایی در ایران به سر می برند. یک تیم فرانسوی پزشکان بدون مرز برآورد کرد که تعداد کشته ها 2000 – 3000 نفر می شود و ایران آمار تلفات را 5000 کشته تخمین زده است و کردها رقمی بسیار بیش از این را می گویند.

یک متخصص سم شناسی بلژیکی که به صحنه جنایت رفته بود، می گوید بررسی ها نشان می دهد که در این حمله چندین ماده شیمیایی از جمله گاز خردل و ماده اعصاب استفاده شده بود. او برآورد می کند که 3800 نفر در این حمله کشته شده و 10 هزار نفر مصدوم شده باشند.

این حمله در واقع انتقام وحشیانه رژیم صدام از کردها به خاطر حمایت از ارتش ایران در جنگ 1980 – 1988 با عراق بود.

علی شیمیایی اعدام شد

ژنرال علی حسن المجید، مشهور به علی شیمیایی صادر کننده فرمان این حمله بود و عدالت بیش از 20 سال بعد زمانی که رژیم صدام سقوط کرد و او به دست آمریکایی ها افتاد، اجرا شد. علی شیمیایی در سال 2010 با حکم دادگاه عراق به چهار بار اعدام محکوم شد و حکم در ژانویه 2010 به اجرا درآمد.

علی شیمیایی در یکی از جلسات دادگاه خود در عراق

او که یکی از پسرعمه های صدام است از سوی دادگاه به خاطر صدور دستور انجام این حمله در حلبچه گناهکار شناخته شد. او چهار حکم اعدام از جمله برای حمله به حلبچه دریافت کرد اما تاکید داشت که از این بابت پشیمان نیست و تنها به خاطر منافع امنیتی عراق دست به این عمل زده است.

در سال 2012 دولت عراق طنابی را که با استفاده از آن علی شیمیایی اعدام شده بود، به مقام های حلبچه تحویل داد.

صدام خود نیز در سال 2006 اعدام شده بود و با اعدام او پرونده چند تحقیقات جاری علیه او از جمله در ارتباط با نسل کشی کردها بسته شد. (از جمله مشخص شدن احتمال دست داشتن آمریکایی ها در این جنایت.)

مجله فارن پالسی در سال 2013 فاش کرد که آمریکا به حکومت عراق اطلاعات مربوط به تدارک یک حمله ایرانی ها در زمان جنگ را داده است و می دانسته که بغداد با سلاح های شیمیایی پاسخ می دهد.

یک سرهنگ بازنشسته نیروی هوایی آمریکا به نام ریک فرانکونا که در زمان حمله در سال 1988 رابط نظامی در بغداد بوده گفت: عراقی ها هرگز به ما نگفتند که قصد استفاده از گاز اعصاب را دارند. آنها مجبور نبودند این کار را انجام دهند. ما قبل از آن این موضوع را می دانستیم.

انتهای پیام