آنچه امروز در اسلام‌آباد به بن‌بست استراتژیک تبدیل شده، ناشی از یک اشتباه محاسباتی یا لجاجت دیپلوماتیک نیست. ایران بر اساس تجربه عینی و تلخ هفت سال گذشته به این نتیجه رسیده است که ترامپ و تیم او فاقد کمترین اعتبار برای مذاکره هستند.

تا لحظه نوشتن این یادداشت، تهران همچنان تأکید می‌کند که هنوز تصمیم قطعی درباره حضور یا عدم حضور در مذاکرات اسلام‌آباد با امریکا گرفته نشده است.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، روز سه‌شنبه، 1 ثور اعلام کرد که هنوز تصمیم قطعی درباره حضور یا عدم حضور در مذاکرات اسلام‌آباد با آمریکا گرفته نشده است.

او تأکید کرد این وضعیت نشانه «بی‌تصمیمی» نیست، بلکه ناشی از «پیام‌های متناقض و اقدامات غیرقابل قبول طرف امریکایی» است.

بقایی امریکا را به بدعهدی متهم کرد و توقیف یک کشتی باری ایران و محاصره دریایی بنادر را نقض آتش‌بس دانست.

در حالی که اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، اعلام کرد که هنوز تصمیم قطعی درباره حضور یا عدم حضور در مذاکرات اسلام‌آباد با امریکا گرفته نشده، تأکید او بر این نکته که این وضعیت ناشی از «پیام‌های متناقض و اقدامات غیرقابل قبول طرف امریکایی» است، پرده از یک بن‌بست استراتژیک عمیق برمی‌دارد. واقعیت این است که تهران به دونالد ترامپ اعتماد ندارد و این بی‌اعتمادی ریشه در تجربه‌ای تلخ و مستمر دارد که فراتر از لفاظی‌های سیاسی عادی است.

اولین و شاید مهم‌ترین دلیل این بی‌اعتمادی، سابقه خروج یک‌جانبه امریکا از برجام در سال 2018 است. ترامپ توافقی را که با امضای هفت کشور و تأیید شورای امنیت سازمان ملل به یک سند بین‌المللی الزام‌آور تبدیل شده بود، با یک توییت و به بهانه‌های واهی پاره کرد. این اقدام نه تنها نقض آشکار تعهدات بین‌المللی بود، بلکه به ایران ثابت کرد که هر گونه توافق با دولت ترامپ، حکم امضایی بر کاغذی دارد که به محض تغییر محاسبات واشنگتن، پاره خواهد شد. از نگاه تهران، کسی که به تعهدات چندجانبه پایبند نمی‌ماند، چگونه می‌تواند شریک قابل اعتمادی در مذاکرات دوجانبه باشد؟

علاوه بر این، رفتارهای غیرقابل پیش‌بینی ترامپ و تیم او، دیپلوماسی را به قماربازی خطرناک تبدیل کرده است. در طول چهار سال ریاست‌جمهوری او، ایران شاهد ارسال پیام‌های متناقضی بود: از یک سو دعوت به مذاکره بدون پیش‌شرط، از سوی دیگر تشدید تحریم‌های فلج‌کننده و افزایش حضور نظامی در خلیج فارس. این دوگانگی، اعتماد را سلب می‌کند، زیرا ایران هیچ‌گاه نمی‌تواند مطمئن باشد که پشت میز مذاکره با یک سیاستمدار مواجه است یا بازیگری که هر لحظه ممکن است برگ را برگرداند. تهدیدهای مستمر ترامپ علیه ایران، از جمله وعده «پاسخ کوبنده» به کوچکترین اقدام، نیز فضا را برای هر گونه گفتگوی سازنده مسموم کرده است.

اما شاید تلخ‌ترین خاطره برای ایران، تجربه حملات نظامی و ترور در جریان مذاکرات دیپلوماتیک است. در حالی که ایران در وین و سایر نقاط در حال گفتگو با قدرت‌های جهانی بود، ناگهان با تجاوز نظامی مواجه شد. این اقدام نه تنها نقض حاکمیت ملی این کشور بود، بلکه نشان داد که امریکا حتی در اوج دیپلوماسی از ابزارهای نظامی و تروریزم دولتی استفاده می‌کند. از نگاه تهران، مذاکره با دولتی که همزمان رهبران و فرماندهان ارشد نظامی شما را به شهادت می‌رساند، معنایی جز پذیرش زورگویی و تسلیم تام ندارد.

در روزهای اخیر نیز واشنگتن بار دیگر نشان داده است که به هیچ اصل بین‌المللی پایبند نیست. اعمال فشار اقتصادی شدیدتر از قبل، محاصره دریایی بنادر ایران و توقیف کشتی‌های باری ایرانی در آب‌های بین‌المللی، همگی در شرایطی رخ می‌دهد که امریکا مدعی آمادگی برای مذاکره است.

بنابراین بقایی به درستی این اقدامات را «نقض آتش‌بس» توصیف کرده است، زیرا چگونه می‌توان با کشوری که کشتی‌های تجاری شما را می‌رباید و اقتصادتان را در محاصره دریایی گرفته، پای میز مذاکره نشست؟ این اقدامات از نگاه تهران نه تنها خصمانه، بلکه مصداق دزدی دریایی دولتی و تروریزم اقتصادی است.

با توجه به این واقعیت‌‌ها، آنچه امروز در اسلام‌آباد به بن‌بست استراتژیک تبدیل شده، ناشی از یک اشتباه محاسباتی یا لجاجت دیپلوماتیک نیست. ایران بر اساس تجربه عینی و تلخ هفت سال گذشته به این نتیجه رسیده است که ترامپ و تیم او فاقد کمترین اعتبار برای مذاکره هستند.

هر گونه حضور در گفتگوها بدون تضمین‌های محکم و راست‌آزمایی‌شده، نه تنها بی‌نتیجه، بلکه خطرآفرین خواهد بود. تا زمانی که واشنگتن رفتارهای خصمانه خود از جمله محاصره دریایی و توقیف کشتی‌ها را متوقف نکند و پیام‌های متناقض خود را به یک استراتژی شفاف و مبتنی بر قوانین بین‌المللی تبدیل نکند، بدبینی تهران عمیق‌تر هم خواهد شد. عبور از این بن‌بست، نیازمند تغییر رفتار واقعی ترامپ و تیم اوست، نه صرفا تغییر لفاظی‌ها در شبکه‌های اجتماعی . خبرگزاری افق