به نظر نمی رسد پیامدهای درگیری در شهر شارلوتزویل به این زودی ها تمام شود، به خصوص اینکه سخنان اخیر دونالد ترامپ، رئیس جمهور امریکا موج جدیدی از جنجال سیاسی به پا کرده است.

سیدرحیم نعمتی

به نظر نمی رسد پیامدهای درگیری در شهر شارلوتزویل به این زودی ها تمام شود، به خصوص اینکه سخنان اخیر دونالد ترامپ، رئیس جمهور امریکا موج جدیدی از جنجال سیاسی به پا کرده است. ترامپ بعد از آن درگیری و روز شنبه هر دو طرف درگیری از مخالفان نژادپرستی و گروه های نژادپرست را محکوم کرد که این کار او موجب واکنش تند سیاستمداران از هم حزبی های او در میان جمهوریخواهان و رقبای دموکرات شد. او در روز دوشنبه گروه های نژادپرست را (جانی و تبهکار) نامید و با سرزنش کردن اعمال این گروه ها سعی کرد جواب این سیاستمداران را داده باشد و میزان انتقاد و فشار آنها را کم کند، اما در کمتر از 24 ساعت بعد دوباره به موضع روز شنبه برگشت و گفت که (گروه های چپ) به همان اندازه نژادپرستان در حادثه شارلوتزویل مقصر هستند. اولین پیامد این حمایت ضمنی ترامپ از نژادپرست ها در شورای مشورتی اقتصادی کاخ سفید دیده شد که چهار تن از اعضای ارشد آن در اعتراض به ترامپ از آن استعفا کردند و ریچارد ترومکا، رهبر اصلی ترین اتحادیه کارگری امریکا در توضیح استعفای خود گفت: (ما نمی توانیم در شورای رئیس جمهوری باشیم که تروریسم و تعصب داخلی را تحمل می کند.)

راهپیمایی در منهتن نیویورک با شعار (نه به ترامپ، نه به کوکلاس کلان، نه به امریکایی فاشیست) و داغ شدن هشتگ استیضاح ترامپ در توئیتر کمترین پیامدهای دیگر موضوع بوده و حالا بحث به گروه های تروریستی در امریکا کشیده شده و کنگره هم به دنبال بررسی این گروه هاست. نشریه نیویورکر به پژوهشی استناد کرده که بنا بر آن قریب به 900 گروه تروریستی در خاک امریکا فعال هستند و دست به نفرت پراکنی می زنند. نکته قابل توجه در این پژوهش مشابهت وضعیت فعلی امریکا با کشورهایی است که دچار جنگ داخلی شده اند و نظر کارشناسانی نقل شده که با تجربه چندین ساله خود در آن کشورها از وقوع جنگ داخلی در امریکا طی یک دهه آینده می گویند. در این بین 12 نماینده دموکرات در کمیته امنیت داخلی مجلس نمایندگان از اعضای جمهوریخواه این کمیته درخواست تشکیل جلسه ای برای بررسی تروریسم داخلی کرده اند. این نمایندگان در نامه ای به رئیس و همکاران جمهوریخواه انگشت بر اظهارات ترامپ گذاشته اند که به نظر آنها، نسبت به محکومیت نژادپرست های امریکا کوتاهی کرده و به همین جهت هم درخواست ایستادگی کنگره مقابل (خشونت ایدئولوژیک) کرده اند.

در این بین، فراکسیون سیاهپوستان در کنگره هم خواستار برچیده شدن مجسمه ها و یادبودهای مربوط به دوران برده داری از محوطه کنگره شده اند و سدریک ریچموند، رئیس دموکرات فراکسیون، به شبکه خبری ای بی سی نیوز گفته: (اگر همچنان به خائنانی که به منظور به زنجیر کشیدن امریکایی های آفریقایی تبار، علیه ایالات متحده جنگیده اند، احترام بگذاریم، نمی توانیم مشکل نژادی امریکا را حل کنیم.)

مجموعه این تحولات به خوبی نشان می دهد زخم کهنه نژادپرستی بار دیگر در این کشور سر باز کرده، اما به صورتی که تاکنون سابقه نداشته است. اگر این زخم قبلاً با خشونت های سازمان یافته پلیس دستگاه قضایی علیه سیاهپوستان نمود پیدا می کرد و باعث بروز اعتراض متقابل سیاهپوستان می شد، دست کم سیاستمداران رعایت ظواهر امر را می کردند و سعی می کردند تا خود را در صف واحدی از مخالفت با نژادپرستی قرار بدهند اما حالا ترامپ با خارج شدن از این صف نه تنها این عرف سیاسی را رعایت نمی کند بلکه با حمایت های ضمنی از نژادپرستی باعث طرح نگاه های عمیق تری به اصل مسئله شده است. به عبارت دیگر، سیاستمداران امریکا در ظاهر و با تشکیل یک صف واحد در مقابل نژادپرستی این اطمینان خاطر را به شهروندان امریکایی می دهند که می توانند روی تصمیم آنها برای مقابله با نژادپرستی و خشونت برخاسته از آن حساب کنند.

ترامپ با جانبداری از نژادپرستی این اطمینان خاطر را از بین برده و همین هم موجب بروز یک نگرانی جدی شده که چرا نژادپرستی در جامعه امریکایی آنقدر پیش رفته که حالا در کاخ سفید هم جایی برای خود دست و پا کرده است. نشریه نیویورکر این پرسش را از زبان تری مک آلیف، فرماندار ایالت ویرجینیا به این نحو مطرح می کند: (چطور به اینجا رسیدیم؟) پژوهش مورد نظر این مجله تنها بخش کوچکی از پاسخ به این مسئله است که از گستردگی و تنوع قابل توجه گروه های تروریستی در امریکا می گوید و بخش اصلی در بدنه اجتماعی و فرهنگ امریکایی است که نژادپرستی در آن لانه کرده است. به دلیل وجود این بخش اصلی است که هم بعد از گذشت بیش از دو قرن از لغو برده داری هنوز نمادهای آن حتی در کنگره این کشور پابرجا هستند و فراکسیون سیاه پوستان حالا سعی می کند با بهره برداری از فرصت موجود این نمادها را برچیند. معلوم نیست این فراکسیون تا چه اندازه در برچیدن نمادهای برده داری از کنگره موفق خواهد بود، اما نکته روشن مسیری است که نژادپرستی امریکایی در پیش گرفته و باعث بروز نگرانی های جدی بابت بروز جنگ داخلی در این کشور شده است.