وزیر خارجه روسیه می‌گوید تنش‌ها و مشکلات میان برخی کشورها با وجود اعلام آتش‌بس همچنان پابرجاست. سرگئی لاوروف به پاکستان و طالبان اشاره کرد که به گفته او، با وجود آتش‌بس، به ریشه مشکلات پرداخته نشده است.

لاوروف افزود: «برای دستیابی به توافق بلندمدت، به ابتکارات دقیق‌تر، صبورانه‌تر و کم‌تنش‌تری نیاز است.»

او خاطرنشان کرد: «تمام هشت جنگی که ترامپ مدعی توقف آن‌ها شد، در یک بازه زمانی متوقف شدند. در خاورمیانه، میان پاکستان و افغانستان، میان کامبوج و تایلند، در کنگو و رواندا ـ تقریباً در همه جا ـ آتش‌بس برقرار شد؛ اما دلایل ریشه‌ای این ابتکارات اساساً حل نشده‌اند.»

اظهارات وزیر خارجه روسیه نشان می‌دهد که مسکو از طرح ترامپ برای استقلال صلح در اوکراین رضایت ندارد و آن را مبنایی راهبردی برای پایان دادن به یک مناقشه مرگبار نمی‌داند.

از همان ابتدا نیز روشن بود که آنچه امریکا به‌عنوان طرح صلح برای پایان دادن به جنگ اوکراین ارائه کرده، دقیقاً همان چیزی نیست که روسیه می‌خواهد. به همین دلیل موضع لاوروف کاملاً قابل پیش‌بینی بود. نکته اساسی‌تر این است که از نگاه روسیه، دیدگاه ترامپ و دولتمردان تحت رهبری او نسبت به صلح در ابعاد جهانی و بین‌المللی کاملاً تبلیغاتی است. ترامپ در همه این طرح‌ها تلاش می‌کند در متن و محور مناقشات قرار گیرد و خود را به‌عنوان «قهرمان صلح» معرفی کند.

او با ارائه طرح‌های یک‌جانبه و استفاده از ابزارهایی مانند تهدید، تحریم و تعیین ضرب‌الاجل‌های تنش‌آلود و بحران‌آفرین، می‌کوشد طرح‌های صلح سریع، سطحی و فاقد پشتوانه‌های راهبردی را به کرسی بنشاند.

نمونه‌های مورد اشاره لاوروف نشان می‌دهد که طرح‌های صلح منتسب به ترامپ تا چه اندازه ناپایدار، شکننده و بدون پشتوانه‌های راهبردی هستند؛ زیرا به حل مسائل ریشه‌ای نمی‌پردازند و تنها هدف آن‌ها بهره‌برداری سیاسی و تبلیغاتی برای معرفی ترامپ به‌عنوان «مرد صلح» است.

ترامپ پیش از اعطای جایزه صلح نوبل بارها از اشتیاق خود برای دستیابی به این جایزه سخن گفته بود و برای توجیه رأی‌دهندگان و کمیته داوران مدعی می‌شد که او توانسته به هفت یا هشت جنگ در سراسر جهان پایان دهد و آتش‌بس فوری میان طرف‌های مناقشه برقرار کند.

با این حال، همان‌گونه که وزیر خارجه روسیه نیز تأیید کرده، آتش‌بس‌های ادعایی ترامپ در تمامی مناقشات مورد اشاره، علی‌رغم استقرار اولیه، کاملاً شکننده و ناپایدار بوده و در مواردی حتی دوباره تنش‌ها بازگشته و درگیری‌ها از سر گرفته شده است.

در مناقشه اوکراین نیز ترامپ با ارائه طرحی یک‌جانبه و بدون موافقت معنادار دوطرف درگیر، ضرب‌الاجلی فوری برای پذیرش بی‌قید و شرط آن تعیین کرد تا خود را قهرمان صلح نشان دهد؛ در حالی که به تعبیر لاوروف، این طرح صلح به‌صورت ریشه‌ای تدوین نشده و عوامل ساختاری جنگ مورد ارزیابی دقیق، فنی و مسئولانه قرار نگرفته است.

به این ترتیب، آنچه ترامپ در صدد تحمیل آن بر روسیه، اوکراین و سایر بازیگران درگیر مناقشه است، صلحی ساختگی است نه ساختاری. او می‌خواهد به هر قیمتی خود را قهرمان صلح معرفی کند و در همین مسیر از ابزارها و حربه‌های مختلف برای تحمیل طرح‌های یک‌جانبه و خودخواهانه‌اش بر طرفین مناقشات استفاده می‌کند.

برای روسیه اما، به‌عنوان یک ابرقدرت جهانی، پیش‌شرط‌های مورد نظر ترامپ به‌طور یک‌جانبه قابل پذیرش نیست. مسکو در جنگ اوکراین هزینه‌های سنگینی پرداخته و این جنگ بی‌تردید معادلات امنیتی نه‌تنها اروپا؛ بلکه سراسر جهان را تعیین می‌کند و نقشی حیاتی در چشم‌انداز صلح و امنیت بین‌المللی دارد. بنابراین، هرگونه تلاش برای پایان دادن به جنگ اوکراین باید به عوامل بنیادین و ریشه‌ای این جنگ بپردازد و تضمین‌هایی قوی و قابل اجرا را برای استقرار صلحی عادلانه، پایدار و غیرقابل نقض ارائه دهد. در غیر این صورت، استفاده سیاسی، تبلیغاتی و رسانه‌ای از یک نبرد راهبردی ممکن است با پیامدهای غیرقابل پیش‌بینی مواجه شود و حتی خطرات تازه‌ای علیه صلح و ثبات جهانی ایجاد کند.

مهدی نوری