از زمان روی کار آمدن مجدد طالبان افغانستان، شاخه این گروه در پاکستان حملات خود در مرزهای دو کشور را تشدید کرده و باعث شده تا اسلام آباد برای دستیابی به صلح با این گروه شبه نظامی در خاک پاکستان به تکاپو بیفتد.

خبرگزاری فرانسه در گزارشی می نویسد: کارشناسان می گویند، طالبان پاکستان که در مناطق قبیله ای دور افتاده این کشور فعال است در پی روی کار آمدن طالبان افغانستان که از ۱۵ اوت سال جاری میلادی قدرت را بار دیگر در این کشور به دست گرفته، جسور شده است.

تحریک طالبان پاکستان پس از تشکیل در ۲۰۰۷ در این کشور یکسری خشونت هایی را رقم زد. این گروه که بیشتر از قوم پشتون هستند صدها حمله انتحاری و آدم ربایی در سراسر این کشور انجام داده و کنترل نواحی مرزی را به دست گرفته و قوانین سرسختی را در قلمروی خود وضع کرده است.

یکی از اعضای همین گروه بود که به سمت ملاله یوسف زی، دانش آموز پاکستان در دره سوات تیراندازی کرد و او بعدا برای درمان به انگلیس برده شد و در نهایت به خاطر تلاش هایش برای تحصیل دختران برنده جایزه صلح نوبل شد.

این گروه همچنین در ترور بی نظیر بوتو، نخست وزیر سابق پاکستان دست داشت.

اما در پی قتل عام ۱۵۰ کودک در مدرسه ای در پیشاور در سال ۲۰۱۴ ارتش در نهایت این گروه تندرو را سرکوب کرد و آنها مجبور شدند به سمت افغانستان عقب نشینی کنند.

حالا پس از گذشته ۱۰ سال و روی کار آمدن مجدد طالبان افغانستان در کابل، پاکستان تلاش می کند تا مانع از قدرت گیری تحریک طالبان پاکستان شود.

یکی از نیروهای این گروه که خواست نامش فاش نشود، گفت: نیروهای تحریک طالبان پاکستان پس از سقوط کابل و روی کار آمدن طالبان افغانستان بسیار راحت تر شده اند و خیال آسوده تری دارند و می توانند آزادانه در این کشور فعالیت کنند. آنها دیگر ترسی از حملات پهپادی آمریکا ندارند و می توانند آزادانه دیدار و ارتباط داشته باشند.

حمله به نیروهای امنیتی

بر اساس آمارهای تحریک طالبان پاکستان، این گروه مقصر ۳۲ حمله در اوت، ۳۷ مورد در سپتامبر و ۲۴ حمله در اکتبر است که بالاترین میزان حملات در پنج سال گذشته محسوب می شود.

در طول سال ۲۰۲۰ و زمانیکه آمریکا برای نخستین بار وعده خروج از افغانستان را مطرح کرد، این گروه ۱۴۹ مورد حمله انجام داد که سه برابر بیشتر از سال ۲۰۱۹ بود.

اطمینان بیشتر این گروه زمانی ایجاد شد که در اکتبر، نوری ولی محسود رهبر این گروه از مخفیگاهش بیرون آمد و در حالیکه با ساکنان محلی دست می داد و با مردم صحبت می کرد، تصویرش منتشر شد؛ چیزی که تا همین چند ماه پیش اصلا قابل تصور نبود.

بیش از ده ها گروه از ژوئیه ۲۰۲۰ تحت رهبری این فرد دست به راهپیمایی زده اند.

محسود در اقدامی برای بهبود وجهه تحریک طالبان پاکستان و متمایز کردن آن از افراطگرایان داعشی، گروه را در مسیر جدیدی قرار داد و به آنها گفت که فقط به نیروهای امنیتی و مقام های اجرای قانون حمله کنند نه غیرنظامیان. حملات اخیر در پاکستان نیز برخلاف حملات و بمب گذاری های پیشین، تلفات زیادی به بار نیاورده اند.

یک فرصت دوباره

حال برای اسلام آباد، بخشی از استراتژی مقابله با تهدید تحریک طالبان پاکستان، تطبیق با آنهاست.

عمران خان، نخست وزیر پاکستان که در نیمه راه دور نخست فعالیت خود در این سمت است، تمایل دارد تا از موضع محافظه کار کشورش حمایت کند و می داند که نزدیک شدن به چنین گروه هایی چون تحریک طالبان پاکستان، رای روستاییان را برایش به ارمغان می آورد حتی اگر این اقدام باعث خشم ارتش این کشور شود.

نخست وزیر پاکستان در اکتبر ۲۰۲۱ اعلام کرد که دولت برای نخستین بار از ۲۰۱۴ با این گروه تندرو در حال گفتگوست و این اقدام از سوی رهبران جدید در افغانستان تسهیل می شود. دو طرف تا ۹ دسامبر سال جاری میلادی و زمانی که به یک توافق برسند، آتش بس اعلام کرده اند.

فواد چودری، وزیر اطلاع رسانی پاکستان نیز در این باره می گوید: به افرادی که به دنبال برگشت و احترام به قوانین و قانون اساسی ما هستند، یک فرصت دوباره داده می شود.

هیچ یک از طرف ها درباره جزئیات و مفاد این گفتگوها به صراحت صحبتی نکرده اند.

یک منبع آگاه به خبرگزاری فرانسه نیز گفت، آزادی حدود ۱۰۰ تن از اعضای تحریک طالبان پاکستان درخواست اصلی این گروه برای موافقت با آتش بس بوده است.

این گروه همچنین خواهان این هستند که بتوانند از مخفیگاه خود بیرون بیایند و به مناطق قبیله ای برگردند اما بدون حمایت از سوی ریش سفیدان که صدها تن از آنها در طول سال های گذشته کشته شدند، هرگونه ریسک توافق بی معناست.

بعدشاه، یکی از ریش سفیدان قبیله ای در پیشاور گفته است: برای آنها سخت است که بدون بر زمین گذاشتن سلاحشان به زندگی قبیله ای برگردند چون دشمنانی دارند. آنها نسبت به طالبان کینه دارند. اما اگر مشکلات حل و فصل شوند، آماده پذیرش آنها هستند.

یک نسل جدید

تحریک طالبان پاکستان برگرفته از گروه های مختلف که برخی از آنها با القاعده بیعت کرده اند، هنوز یک گروه متمایز از طالبان افغانستان است.

بر اساس تخمین های دولت و مقام های پاکستانی، این گروه در پاکستان ۴۰۰۰ تا ۶۰۰۰ نیرو دارد، درحالی که در اوج فعالیتش ۲۰ هزار نیرو داشت. رده ارشد آن به واسطه عملیات نظامی با پشتیبانی پهپادی آمریکا پس از ۲۰۱۴ از بین رفت.

یکی از مقام های پاکستانی که خواست نامش فاش نشود به خبرگزاری فرانسه گفته که تحریک طالبان پاکستان با آن گروهی که هشت سال پیش بود، فرق دارد. وی ادامه داد: گفتگوهای کنونی با نیروهای جوان این گروه و نسل سوم رهبران آن در جریان است.

هنوز گفتگوهای صلح بین دو طرف بسیاری را در داخل پاکستان خشمگین می کند به ویژه آنهایی که حملات مرگبار آنها را علیه مدارس، هتل ها، کلیساها و بازارها که به کشته شدن ۷۰ هزار تن انجامید، به یاد می آورند.

یکی از ریش سفیدان قبیله ای نیز می گوید: نیروهای این گروه مانند قبل نیستند اما مردم می توانند حضور آنها را احساس کنند. در منطقه وزیرستان جنوبی، بسیاری از مردم طالبان افغانستان را دوست دارند چون آنچه که آنها انجام می دهند به نام اسلام است. اما بسیاری می ترسند که بازگشت تحریک طالبان پاکستان دوره جدیدی از خشونت را به همراه داشته باشد.

انتهای پیام