جمال خاشقجی خودکشی کرد و بعد جسد را خودش با اسید ذوب کرد! این خلاصه حکم هایی است که عربستان روز گذشته درباره متهمان قتل خاشقجی صادر کرد.

 روزنامه الاخبار لبنان در گزارشی درباره حکم های صادره در عربستان علیه متهمان قتل جمال خاشقجی، روزنامه نگار منتقد عربستانی که در کنسولگری این کشور در استانبول ترور شد، نوشت: دستگاه قضایی عربستان روز گذشته با احکامی که صادر کرد بار دیگر نشان داد که کشور قتل و ظلم و جور و فریب است. محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان همچنان روی این حساب باز می کند که دونالد ترامپ این پست فطرتی بی نظیر ناشی از این حکام را مادامی که ابزار باج گیری هستند، درک کند و بپذیرد. محمد بن سلمان می خواهد عربستان سال آرامی را تجربه کند و آوارهای به جا مانده از زلزله روابط با غرب را بازسازی کند تا بتواند میزبانی از نشست گروه ۲۰ در اواخر ۲۰۲۰ را توجیه کرده و طرح های سرمایه گذاری را احیا کند اما او که تصمیم گرفت از شر خاشقجی که چهره زیبای عربستان را در چشمان آمریکا نازیبا کرد، خلاص شود با نتیجه ای عکس روبرو شد بعید نیست که این بار هم بن سلمان نتایج معکوسی را از حکم های وقیحانه روز گذشته ببیند؛ حکم هایی که تقریبا مفهومشان این است که اعضای تیم ترور خاشقجی اکتبر ۲۰۱۸ به ترکیه رفتند و به صورت تصادفی یک اره بزرگ همراهشان بود!

در طول یک سال گذشته کاربران به شدت از این جنایت خشمگین شده و واکنش های بسیار تندی را داشته اند و این جنایت را که با حماقت و وحشی گری انجام شد محکوم کرده اند. محمد بن سلمان روز گذشته قصد داشت طنز جدیدی با هدف سرپوش گذاشتن بر این پرونده و بستن آن ارائه کند آن هم در قالب و شکلی که احمقانه تر از خود جنایت بود. روزی که تصمیم گرفت بعد از هیاهوی بی سابقه بین المللی سعود القحطانی و احمد عسیری را بازداشت کند درحال دست و پنجه نرم کردن با طوفانی بود که بر سر بسیاری از دستاوردهایش فرود آمد. او پول های هنگفتی را خرج پروژه ها و برنامه هایی در داخل و خارج کرده بود. او فکر می کرد در رهبری جدید بتواند چهره خود را نزد غرب بهتر کرده و روابط با آمریکایی ها را ترمیم کند.

محمد بن سلمان احساس کرد به خاطر واکنش های تندی که علیه این جنایت صورت گرفت غرب خنجری را در پشتش فرو کرده است. اولین خنجر را آمریکا در یکی از طولانی ترین سفرهایی که یک مسؤول می تواند داشته باشد (سه هفته) در پشت وی فرو کرد. عربستان بعد از قتل خاشقجی وارد مرحله جدیدی از سیاست خارجه خود شد که بیشتر به آرامش و تعقل گرایش داشت. جنایت خاشقجی باعث شد سکوت در برابر پرونده های دیگری نیز مثل جنگ یمن، ربوده شدن سعد حریری و تحریم قطر شکسته شود. همچنین شکننده بودن روابط با غرب از جمله انگلیس و آمریکا را نشان داد.

در طول سال میلادی گذشته محمد بن سلمان درگیر کابوس خاشقجی بود که هیچ گاه دست از سرش برنداشت. از زمان این جنایت محمد بن سلمان به هیچ کشور غربی سفر نکرده است. در واقع سفر به اروپا و آمریکا البته نه معنای رسمی اما ممنوع است. به جای آن سفر به کشورهای آسیایی و عربی را آغاز کرد تا محاصره را بشکند. او در نشست گروه ۲۰ در آرژانتین شرکت کرد. آنطور که برخی فکر می کنند همه این ها راحت نبود. به عنوان مثال یک منبع اعلام کرد که در مدتی که این جنایت رخ داد عربستان اولین تماس هایش را با ایران برقرار کرد. دو طرف نشست محرمانه ای را در عمان برگزار کردند. در این نشست عربستان رویکرد بسیار مثبتی درباره پرونده جنگ یمن و روابط با ایران نشان داد و بعدا مشخص شد که این تماس ها بدون اطلاع آمریکایی ها بوده است. آمریکایی ها ریاض را از تکمیل این پرونده منع کردند. در آن زمان ترکی الدخیل، شخصیت نزدیک به محمد بن سلمان و محمد بن زاید در مقاله ای تهدید کرد در صورت اعمال تحریم بر عربستان به خاطر جنایت خاشقجی ریاض با چین، روسیه، ایران، حماس و حزب الله ائتلاف خواهد کرد در واقع این اظهارات از شخصیت رسانه ای که بعد از چند هفته سفیر عربستان در امارات شد مبالغه نبود بلکه حلقه ای از طرح دفاعی ریاض برای کاهش پیامدهای این جنایت بود.

ولیعهد به سرعت برای بستن پرونده تلاش کرد و می خواست بگوید که تمامی تحقیقات و محاکمات انجام شده است. مساله مبهم این است که او اسامی کسانی را که این حکم ها علیه آن ها صادر شد اعلام نکرد. درحالی که تلاش او برای تبرئه شدنش از مسؤولیت قتل خاشقجی ثمره ای نداده سعی می کند جنجال در این باره را به شخصیت های نزدیک به خودش منتقل کند. دستگاه قضایی عربستان روز گذشته با نادیده گرفتن تحقیقات ترکیه و سازمان ملل اعلام کرد: تحقیقات دادستانی کل نشان داد که هیچ نیت قبلی برای قتل وجود نداشته و قتل لحظه ای بوده است. همچنین این دستگاه اعلام کرد که سعود القحطانی مشاور بن سلمان و احمد عسیری معاون دستگاه اطلاعات قصد داشتند خاشقجی را به کشور بازگردانند و المطرب کسی بود که برای ترور وی تلاش کرد و در نهایت او را کشت. دستگاه قضایی عربستان در واقع راه را برای تبرئه مسؤولان ارشد یعنی عسیری و القحطانی هموار کرد. همچنین گفته شد که محمد العتیبی، کنسول عربستان در آن روز مرخصی بوده است.

نکاتی در روش و زمان صدور حکم ها وجود دارند که به آن اشاره می کنیم:

-شتاب عربستان برای صدور حکم ها قبل از پایان سال ۲۰۱۹. عربستان با این حکم ها می خواهد بگوید پرونده را بسته است و می خواهد از پیامدهای این پرونده رها شده و در سال ۲۰۲۰ آرامش و اعتماد را به کشور بازگرداند. بن سلمان می خواهد ۲۰۲۰ سالی آرام و پر از دستاودرهای اقتصادی باشد. تلاش های بن سلمان برای جذب مجدد سرمایه گذاران و رفع پیامدها ریاض را به آتش بس با قطر و تثبیت آتش بس طولانی مدت در یمن واردار می کند. استراتژی جدید به وضوح در دیدار اخیر میان بن سلمان و بن زاید دیده شد. اگنس کالامار، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور اعدام های فراقانونی اخیرا از واشنگتن خواست در صورتی که عاملان قتل خاشقجی محاکمه نشدند از برگزاری نشست گروه ۲۰ در ریاض خودداری کند.

-بن سلمان از مدت ها پیش به این مساله اعتماد دارد که به رغم مواضع کنگره و رسانه و بقیه نهادهای آمریکا دونالد ترامپ پشت او ایستاده است. به این اعتبار که بهای روابط پرمنفعت سرپوش بر این جنایت است. بعد از آنکه ترامپ تمام تلاش های کنگره برای تحریم عربستان را وتو کرد این اعتماد راسخ تر شد. اگر برای سرپوش گذاشتن ترامپ بر این پرونده بهایی هست پس باج گیری آمریکا از عربستان مساله ای است که گریزی از آن نیست. همین موضوع نشان می دهد که استفاده از وجود ترامپ در کاخ سفید ضروری است. شاهزاده سعودی می خواهد به معترضان بگوید که او از طریق محاکمه متهمان آنچه مطلوبش بوده را به دست آورده است. ترامپ نیز دیگر از این به بعد می تواند با این بهانه با دشمنانش روبروشود. این مسائل مقدمه ای برای توجیه آرام میزبانی نشست گروه ۲۰ یا ازسرگیری سفرهای بن سلمان است.

-اعتماد بن سلمان به ترامپ باعث شد حکم هایی را صادر کند که حتی اسامی کسانی را که در لیست تحریم های آمریکا آمده، نادیده بگیرد. این به معنای نادیده گرفتن خشم کنگره و امکان به جریان انداختن پرونده خاشقجی در راستای جنگ علنی خود علیه کاخ سفید است. این یعنی تلاش برای بستن این پرونده تأثیر منفی به دنبال دارد و موجب مطرح شدن دوباره آن در رسانه ها می شود. تلاش برای بستن پرونده اگر به روشی وقیحانه صورت گیرد در واقع شبیه خود جنایت است.

انتهای پیام