در افغانستان نوروز با رسم و آیین ویژه خود جشن گرفته می شود که سفره هفت سین، هفت میوه و سمنو و غذای مخصوص نوروز از جمله آنها به شمار می روند.

در افغانستان تقویم سالنمای آن شمسی است و اولین روز سال نوروز نام دارد.

نوروز در افغانستان قدمت چند هزار ساله داشته و رسوم و آیین های ویژه نوروزی سال ها است که نسل به نسل به افغانستانی ها منتقل می شود.

مردم افغانستان نوروز را آغاز فصل طراوت و زندگی مجدد طبیعت می دانند و برای رهایی از زمستان سرد و خشک و تجلیل از نوروز از هفته ها قبل آماده این جشن می شوند.

در زیر به برخی از آیین و رسوم ویژه نوروز در افغانستان اشاره می شود.

در 2 شهر کابل و «مزار شریف» زیارتگاه های با شکوهی منسوب به حضرت علی (ع) وجود دارند که بسیار مورد توجه افغانستانی ها قرار دارند.

در نخستین روز سال جدید، مراسم با شکوهی در این زیارتگاه ها برگزار می شود که بالغ بر صدها هزار نفر از گوشه و کنار افغانستان و حتی کشورهای همجوار آسیای مرکزی برای تماشای آن به این 2 شهر سفر می کنند.

در این مراسم، المی که منسوب به حضرت علی(ع) که بر آن اسماء متبرک نوشته شده است به اهتزار در می آید و سپس این علم برای روزهای متوالی در آن مکان افراشته می ماند.

مردم پس از این مراسم الم متبرک را زیارت می کنند و برای موفقیت در سال جدید دعا می کنند.

در افغانستان نوروز با رسم و آیین ویژه خود جشن گرفته می شود

سمنک/سمنو

تهیه سمنک (سمنو) از جمله رسم های قدیمی نوروز در افغانستان است که در بین زنان طرفدارانی زیادی دارد.

سمنک نوعی غذای مخصوص است که از آرد گندم، جوانه گندم، روغن و آب تهیه می شود.

زنان افغانستانی از آغاز شب نوروز تا سپیده دم اولین روز بهار به صورت دسته جمعی و خواندن اشعار قدیمی شروع به پختن سمنک که از رسوم قدیمی نوروز در افغانستان است، می کنند.

حاضران در پای دیگ سمنک شادمان از رسیدن روزهای سبزی و نشاط هستند با خواندن ترانه های قدیمی که مخصوص پخت سمنک است کار خود را ادامه می دهند.

رسم شب نشینی سمنک در شب نوروز در میان خانم های شهر کابل و دیگر نقاط افغانستان رایج است و بسیاری از خانواده ها به ویژه بانوان در شب نوروز در میهمانی پخت سمنک شرکت می کنند.

شب نوروز، دختران جوان و زنان تا نیمه های شب در کنار آتشی که روی آن دیگ بزرگ سمنک قرار دارد، می نشینند و با قصه گویی و شادمانی تا آماده شدن کامل خوراک سمنک بیدار می مانند.

هفت میوه و هفت سین

آماده کردن سفره هفت سین و هفت میوه از دیگر رسم های ویژه نوروز در افغانستان است.

هفت میوه ترکیبی از هفت نوع میوه خشک است. این خشکبارها به طور معمول «مغز بادام»، «مغز گردو»، «پسته»، «کشمش»، «زردآلو»، «سنجد» و «قیسی» هستند.

مردم افغانستان چند روز قبل از عید نوروز این خشکبارها را به صورت مخلوط در آب قرار می دهند تا برای روز نوروز آماده شوند.

در همین حال در برخی از مناطق افغانستان مردم برای استقبال از نوروز سفره هفت سین نیز پهن می کنند.

«سیب»، «سنجد»، «سبزی»، «سمارق/قارچ»، «سرکه»، «سمنک/سمنو» و «سیر» اجزای سفره هفت سین را تشکیل می دهند.

مردم افغانستان در روزهای نوروز از میهمانان خود با هفت میوه و هفت سین که بسیار خوشمزه و شیرین است، پذیرائی و استقبال می کنند. در کنار آن کیک و کلچه نیز جایگاه خود را دارد.

غذاهای شب نوروز

خانواده های افغانستانی در شب نوروز، شام مفصل و استثنایی نسبت به دیگر شب های سال صرف می کنند.

رنگ سفید نزد مردم افغانستان نشانه خوشبختی و سعادت است به همین دلیل بسیاری از مردم یک خراس سفید رنگ را در شب نوروز با نیت این که سال جدید، سالی پر از خوشبختی و نیک بختی باشد، ذبح می کنند و آن را به همراه سبزی و پلو برای سفره شب نوروز طبخ می کنند.

رنگ سبز نزد مردم افغانستان جایگاه ویژه ای دارد و از آن به نیکی و خوبی تعبیر می شود به همین دلیل مردم برای داشتن سالی پر بار بر سفره های خود در شب نوروز سبزی و سبزی پلو قرار می دهند.

ماهی کباب شده نیز از دیگر غذاهایی است که در شب نوروز طرفداران زیادی در بین خانواده های افغانستانی دارد و در آستانه شب های عید ماهی در بازارهای افغانستان به شدت قیمت می شود.

در ایام نوروز وضعیت درآمدی مشاغلی چون ماهی پزی و کیک وکلچه فروشی ها رونق ویژه ای می گیرد و معمولا مردم در این فروشگاه ها برای خرید در نوبت های طولانی می ایستند.

نوروزی

جوانانی که هنوز در دوران نامزدی به سر می برند و منتظر ازدواج هستند، یک روز قبل از نوروز به همراه هدیه نوروزی برای تبریک سال نو به خانه همسر خود می روند.

خانواده پسر (داماد) با هدایایی چون لباس، جواهرات و حنا/خینه به همراه غذاهایی مانند ماهی، جلبی، کیک و کلچه های متنوع برای تبریک عید و دادن عیدانه به خانه عروس می روند.

خانواده عروس هم در مقابل، لباس مردانه و کیک وکلچه /شیرینی برای داماد آینده آماده می کنند.

لباس نو

در آستانه نوروز، بازار فروش لباس در شهرها بسیار رونق دارد و مردان و زنان به ویژه کودکان برای استقبال از بهار لباس های نو خریداری می کنند.

مردم افغانستان معتقدند در حالی که طبیعت با آغاز بهار نو می شود و این زیبایی بر جان و روح انسان نیز اثر می گذارد باید چهره و پوشش انسان هم پاکیزه و تمیز شود به همین دلیل مردم اقدام به خرید لباس نو می کنند.

خانه تکانی

خانه تکانی در آستانه نوروز از سنت های پسندیده افغانستانی ها است.

زنان افغانستانی در آستانه نوروز با شستن فرش ها و گردگیری خانه خود تلاش می کنند تا پاکیزگی و نشاط را در آستانه بهار در خانه به وجود آورند.

تزئین و رنگ خانه برای استقبال از بهار از دیگر رسوم مردم در روزهای آخر زمستان است و مردها در افغانستان تلاش می کنند تا در آستانه نوروز وسایل خانه خود را نو کنند.

دید و بازدید

گرچه تعطیلی عید نوروز در افغانستان فقط یک روز است اما در همین فرصت اندک نیز دید و بازدیدها در حد مقدور انجام می شود و این سنت حسنه افغانستانی ها جشن نوروز را با سفارشات دین مبین اسلام بیشتر پیوند می دهد.

دیگر سنت ها

توسل جستن با مراکز مقدسی که منسوب به امیرالمومنین حضرت علی (ع) هستند از جمله در 2 شهر کابل و مزار شریف بسیار دیدنی است. ده ها هزار افغانستانی در اطراف این مکان مقدس جمع شده و با نیایش از خداوند طلب سال نیک می کنند.

بازهای مخصوص مانند «بز کشی» و کشتی پهلوانی که بسیار دیدنی و جذاب هستند از جمله دیگر آیین های نوروزی افغانستان هستند که در مطالب دیگر به طور مجزا به آن پرداخته شده است.