موضوع انتقال داعش از سوریه و عراق به افغانستان مدتى است که در رسانه هاى جهان مطرح شده است. حال سؤال این است که داعش افغانستان کارش را از کجا شروع کرده و هدف از تحرکات او در این کشور چیست؟

نویسنده: سید حسام رضوی، کارشناس ارشد امور افغانستان

موضوع انتقال داعش از سوریه و عراق به افغانستان مدتى است که در رسانه هاى جهان مطرح شده است. حال سؤال این است که داعش افغانستان کارش را از کجا شروع کرده و هدف از تحرکات او در این کشور چیست؟

همزمان با حضور داعش در سوریه و عراق، رهبران این گروه با تئورى تشکیل حکومت جهانى با سایر گروه هاى جهادى از جمله طالبان افغانستان ارتباط برقرار کردند که در همین زمینه اخبار تأیید نشده اى از دیدار برخى افراد طالبان با رهبران داعش در کشور ثالث منتشر شد، اما این گفت و گوها نتیجه اى جز همراه نشدن طالبان با داعش حتى در حد انتشار یک بیانیه نداشت.

پس از این بود که رابطه داعش با طالبان به سمت منازعه پیش رفت و در آن زمان ملا اختر محمد منصور، رهبر وقت طالبان با انتشار نامه اى خطاب به ابوبکر بغدادى نسبت به حضور و فعالیت افراد این گروه در خاک افغانستان هشدار داد تا اینکه پس از گذشت چهار سال از بحران سوریه، نشانه هایى از حضور داعش در افغانستان مشاهده شد و افرادى در نقاط مختلف افغانستان از جمله ولایات ننگرهار، فراه و غور پرچم سیاه را به نشانه داعش خوراسان نصب و رسانه هایى همچون بى بى سى نیز اعلام موجودیت آنها را اعلام کردند که حملات و انفجارهاى زیاد در افغانستان نیز به نوعى تأیید کننده این موضوع شد.

اما چیزى که واضح و روشن است، این است که داعش افغانستان ارتباط سیستمى و منظمى با داعش در سوریه و عراق ندارد و داعش در افغانستان فقط یک «اسم بزرگ» براى شعله ور ساختن مجدد آتش«جنگ» است که برخى کشورها آن را هدایت مى کنند. نخستین کشورى که از برافروختن آتش جنگ جدید در افغانستان سود مى برد و به دنبال هدایت مستقیم آن است، آمریکاست؛ زیرا ترامپ براساس راهبرد امنیت ملى خود سعى دارد رقباى منطقه اى آمریکا از جمله ایران، چین و روسیه را بشدت درگیر کند؛ بنابراین اسم داعش در افغانستان به عنوان گروه تروریستى تحت هدایت آمریکا که ضررى هم براى منافع واشنگتن ندارد، مى تواند تأمین کننده این خواست ترامپ باشد.

اگر آمریکایى ها مى توانستند از طریق طالبان رقباى خود را در افغانستان درگیر کنند، شاید به سراغ ایجاد گروه جدید تروریستى به نام داعش نمى رفتند، اما تلاش چند ساله آن ها براى جلب رضایت گروه طالبان جهت مبارزه با رقباى منطقه اى آمریکا به بن بست رسید و واشنگتن را به فکر حمایت و هدایت گروه تروریستى جدید انداخت. گروه تروریستى ایجاد شده جدید براى اینکه بتواند در کوتاه مدت موفقیت هایى را کسب کند، ابتدا باید نام بزرگى داشته باشد که داعش و عملکرد او در سوریه و عراق بهترین گزینه براى حامیان آن به نظر مى رسید.

این نام سبب مى شود، برخى افراد جامانده و سرگردان از برخى گروه هاى تروریستى مسلح که در مناطق مختلف مرزى افغانستان و پاکستان حضور داشته و کارى جز جنگ ندارند، براى ادامه بقا به سمت این گره جدید متمایل شوند و در واقع نیروى انسانى این گروه تأمین شود. حمایت و مدیریت آمریکا با همراهى پول عرب ها و ارسال تجهیزات زیاد از طریق هوایى به فرودگاه هاى افغانستان و تلاش رسانه اى گسترده براى بزرگ نمایى حضور گروه داعش در افغانستان همگى سبب شدند داعشى جدید اما بدون ارتباط سیستمى و منظم با داعش در سوریه و عراق این بار در افغانستان شکل بگیرد، اما این گروه تا این لحظه آنچنان که حامیان او انتظار داشتند، نتوانسته به موفقیت دست یابند که این خود علت هایى دارد که در این مجال نمى گنجد.

از طرفى دیگر، زمزمه هایى مبنى بر اینکه دولت افغانستان نیز مانع فعالیت گروه تروریستى جدید نشده است، نیز وجود دارد. همچنین گمانه زنى ها نیز مبنى بر پیوستن افرادى از داعش عراق و سوریه به داعش افغانستان مطرح شده است که درباره این فرضیه نیز مى توان گفت آمریکا پس از مشاهده نابودى داعش در سوریه و عراق تعدادى از افراد جنگجو و مسلح باقیمانده از آن را به افغانستان منتقل کرد. از سوى دیگر، ترکیه عملیاتى را در مرزهاى خودش و سوریه با هدف امنیت سازى در مرزهاى خود و دور کردن کردها آغاز کرد اما موضوعى که ترک ها را اذیت مى کند این است که افراد وابسته به النصره و القاعده اگرچه در مرزهاى ترکیه و سوریه با این کشور همکارى مى کنند، اما ترکیه با در پیش گرفتن آینده نگرى از حضور افراطى این گروه ها در مرزهایش نگران است و با ایجاد یک خط پروازى با افغانستان در حال فرستادن افراد این گروه ها به افغانستان است و با این تئورى علاوه بر اینکه امنیت مرزهاى خودش را افزایش مى دهد به دلیل اعزام این نیروها در آینده افغانستان نیز بازیگرى خواهد کرد.

در این بین سطح پایین تحصیلات در میان مردم مناطق جنوبى غیرشهرنشین، وجود حس جهاد در بین مردم افغانستان، وجود حس مبارزه با غرب و پول پاشى عرب ها، سبب ایجاد برخى جذابیت ها براى مردم برخى مناطق افغانستان براى پیوستن به گروه جدید داعش شده است که ادامه این روند مى تواند موجب قدرت گرفتن داعش در افغانستان شود. اما داعش افغانستان اهداف خود از حضور در این کشور را ابتدا جنگ و مبارزه با شیعیان در افغانستان و سپس مبارزه با طالبان و در نهایت مبارزه با کشورهاى همسایه افغانستان از جمله روسیه، چین و ایران اعلام کرده است.

با این حال، تنها گروهى که در حال حاضر به صورت جدى با داعش در افغانستان مبارزه مى کند گروه طالبان است؛ زیرا آن ها به دلیل اختلاف گسترده ایدئولوژیک و منافع اقتصادى و سیاسى که دارند، نمى توانند گروه شبه نظامى دیگرى را در کنار خود در افغانستان تحمل کنند.

انتهای پیام