نگاهی به فهرست ائتلاف های انتخابات ریاست جمهوری افغانستان تا حدی می تواند نشان دهنده آرا، ترکیب های قومی خاص و شانس متفاوت نامزدها برای پیروزی در انتخابات آینده باشد.

ثبت نام نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری افغانستان نشان از انتخاباتی تاریخی و سرنوشت ساز برای کشور دارد. در این میان با نگاهی به فهرست ائتلاف های انتخاباتی می توان گفت که نتیجه انتخابات می تواند سرنوشت آتی افغانستان را تعیین کند و البته پیروزی هریک از ائتلاف ها می تواند معادلات سیاسی و نظامی حاکم بر افغانستان را به گونه ای وسیع و مهم تغییر دهد و حتی در آینده تحولات منطقه هم تأثیرگذار باشد.

در این میان، برخی از نامزدها و معاونانشان بدون تردید بخت بیشتری برای پیروزی در انتخابات دارند و پیروزی هریک نیز می تواند در درصد تحقق صلح در افغانستان و نیز برآیند قدرت سیاسی هریک از اقوام و گروه های سیاسی افغانستان اهمیت داشته باشد.

در میان نامزدهای انتخابات سرشناس ترین فرد دکتر عبدا... عبدا... وزیرخارجه سابق و نفر دوم انتخابات قبلی است.

عبدا... که یار نزدیک شهید احمدشاه مسعود قهرمان ملی افغانستان است اگرچه تباری پشتون دارد اما به علت این که در مناطق تاجیک نشین زاده شده و هم پیمان چهره های شناخته شده تاجیک هم بوده است، هویت سیاسی اش بیشتر به تاجیک ها نزدیک است و شاید در انتخابات هم بخت بیشتری برای کسب رأی در مناطق تاجیک نشین داشته باشد.

به ویژه این که حزب جمعیت اسلامی افغانستان که رهبری آن به طور سنتی با تاجیک ها بوده است نیز از عبدا... حمایت کرده است، البته عبدا... برای کسب رأی تاجیک ها نیز رقیبانی دارد. افرادی هم چون (محمداسماعیل خان) والی سابق و نامدار (هرات) که به عنوان معاون (استاد سیاف) وارد کارزار انتخابات شده است و (احمدضیا مسعود) برادر شهید مسعود که در جایگاه معاون (زلمی رسول) وارد صحنه انتخابات شده است.

عبدا... البته در اندیشه جذب آرای غیر تاجیک ها هم هست؛ او برای این مهم، (خان محمد) از اعضای حزب اسلامی که (حکمتیار) پایه گذار آن بوده است را به عنوان معاون دوم خود انتخاب کرده است.

عبدا... هم چنین (محمدمحقق) رهبر مشهور جهادی را که به ویژه نفوذ زیادی میان مردم هزاره دارد را به معاون دوم خود انتخاب کرده است تا رأی مردم هزاره را هم جذب نماید.

عبدا... بخت خوبی برای جذب آرا در میان اقلیت های قومی کمتر شناخته شده همچون قزلباش ها و ترکمن ها و قرقیزها و.... هم دارد.

دیگر نامزد مشهور انتخابات، (اشرف غنی احمدزی) است؛ وی سابقه وزارت مالیه افغانستان را هم دارد.

احمدزی از ایلات کوچی و مشرقی پشتون است که پیشتر از میان آنها چهره های تاریخی همانند: (میرویس) و (محمود) و (اشرف افغان) و نیز (نجیب ا...) و حتی رهبران اصلی طالبان برخاسته اند. احمدزی در دوره دوم انتخابات ریاست جمهوری هم نامزد شد و شکست فاحشی خورد؛ وی نقطه مقابل  پشتون های قندهاری است که در گذشته تاریخی معتدل تر بوده اند وخاندان شاهی سابق افغانستان و نیز حامد کرزی از میان آنها هستند. احمدزی تلاش کرده تا دو جریان قومی غیر پشتون را هم جذب نماید.

(سرور دانش) وزیر عدلیۀ سابق و از نزدیکان به کریم خلیلی با چراغ سبز خلیلی و حزب وحدت اسلامی افغانستان در واقع می تواند تأثیرگذار باشد.

اقدام مهم دیگر اشرف غنی احمدزی جذب (جنرال دوستم) فرمانده معروف و مشهور ازبک است که می تواند آرای اکثریت ازبک ها را جذب کند.

ائتلاف انتخاباتی به رهبری اشرف غنی احمدزی بسیار ناهمگون و متضاد است و به نظر می رسد یک ترکیب سیاسی صرفاً برای جذب رأی باشد تا نماینده طرز تفکر و یا حتی منافع مشترک سیاسی.

نکته جالب توجه در این ائتلاف  کنار زدن تاجیک ها از قدرت است؛ تاجیک ها با 25 درصد جمعیت افغانستان و ریشه دارترین گروه جمعیتی کشور در ائتلاف انتخاباتی احمدزی هیچ نماینده ای درمیان 3 نفر اول کشور ندارند که این موضوع جالب توجه است.

یکی دیگر از نامزدهای با اهمیت در انتخابات آتی (زلمی رسول) است؛ کسی که شاید حمایت حامد کرزی را هم به همراه داشته باشد.

زلمی رسول به عنوان وزیر امورخارجه سابق و مشاور امنیت ملی کرزی چهره شناخته شده بین المللی است. زلمی رسول از پشتون های قندهاری نزدیک به خاندان شاهی سابق افغانستان و نیز حامد کرزی است که به میانه روی بیشتر در برابر هم تباران مشرقی شان مشهور بوده اند.

رسول برخلاف احمدزی به جذب تاجیک ها اهمیت داده است و شخصیت شناخته شده تاجیک یعنی احمدضیا مسعود برادر احمدشاه مسعود فقید را به عنوان معاون اول خود انتخاب کرده است. معاون دوم وی هم خانم (حبیبه سرابی) از هزاره های افغانستان و اولین والی زن افغانستان است که سال ها والی بامیان بود. رسول نماد ثبات است و بیشتر می تواند ادامه دهنده راه کرزی باشد.

نامزهای انتخاباتی دیگر افرادی هم چون: (استاد عبدالرب رسول سیاف) چهره مذهبی است که اسماعیل خان فرمانده تاجیک و مهم ترین شخصیت هرات را به معاون اولی خود و یک مولوی ازبک به نام (عبدالوهاب عرفان) را به معاون دومی انتخاب کرده است؛ فردی که می تواند آرای دوستم و در نتیجه اشرف غنی احمدزی را کم کند.

نامزد مهم دیگر (عبدالرحیم وردک) وزیر دفاع سابق افغانستان است که او هم چهره ای نزدیک به کرزی و از پشتون های میانه رو است. یک تاجیک اسماعیلی بدخشانی یعنی (عبدالاحد افضلی) و (سید حسین انوری) که یک سید شیعه و فرمانده نظامی وسیاستمدار و والی هرات بوده است را به معاونت خود انتخاب کرده است.

در میان نامزدها یک زن به نام (خدیجه غزنوی) و نیز یکی از شاهزادگان سابق و نواده ( محمدنعیم خان) وزیر خارجه سابق (ظاهرشاه) و برادر (داود خان) نیز که (محمدنادر نعیم) نام دارد از شخصیت های جالب توجه هستند.

در یک برآیند کلی باید بخت دکتر عبدا...، احمدزی و زلمی رسول را برای کسب مقام ریاست جمهوری را بیشتر از سایرین دانست.  در این میان گرچه دکتر عبدا... چهره شناخته شده و قابل احترامی است، ولی سنت تاریخی حکومت داری کار را برای دکتر عبدا... حتی در صورتی پیروزی اش نیز سخت می کند.

احمدزی با حذف تاجیک ها از قدرت از هم اکنون یک بحران و شکاف را دامن می زند و به نظر می رسد زلمی رسول که نماد ثبات است، گزینه ای جامع الاطراف تر از دیگران باشد.

نویسنده: محمد علی بهمنی قاجار/ فارس