اعدام شیخ نمر باقر النمر و ٤٦ نفر دیگر توسط رژیم آل سعود در ٢ ژانویه ٢٠١٦ را می توان خبرسازترین واقعه روزهای ابتدایی سال جدید قلمداد نمود. این اقدام ریاض تا کنون واکنش های زیادی را در سطح منطقه ای و بین المللی داشته است. در سطح منطقه ای شیعیان به شدت اقدام عربستان را محکوم نموده و حاکمان سعودی را جنایتکار خطاب نموده اند. در سطح بین المللی اتحادیه اروپا، وزارت خارجه آمریکا و بسیاری از کشورهای دیگر از جمله آلمان طی بیانیه ای اقدام ریاض در اعدام دسته جمعی را محکوم نمودند و آن را عاملی برای تشدید اختلافات فرقه ای در خاورمیانه دانستند.

اما آن چه در رویکردهای اعلام شده نسبت به اقدام عربستان در اعدام شیخ نمر و ٤٦ نفر دیگر از نظر دور مانده است واکاوی بنیان های فکری و جنس کنش سیاسی حاکمان ریاض در انجام اعدام های دسته جمعی می باشد. هر چند واقعه اخیر با پشتوانه های قانونی حکومت مرکزی عربستان مبنی بر مرتد و تروریست بودن افراد اعدام شده اتفاق افتاد؛ اما در عمل می توان انجام اعدام دسته جمعی آل سعود را عملی وحشیانه و موازی با کشتارهای متوحشانه داعش دانست. واقعیت آن است که مشابهت های وسیعی میان وهابیت و مبانی فکری داعش وجود دارد. بنیان فکری وهابیت بر گرفته از آراء احمد بن جنبل، بانی فرقه حنبلی و متعاقب آن خوانش ابن تیمیه از این فرقه مذهبی می باشد. همانند وهابیت بنیان فکری اصلی حاکم بر داعش بر گرفته از آراء ابن تیمیه و مذهب حنفی است.

هر دو جریان وهابیت حاکم بر نظام دینی – سیاسی عربستان سعودی و داعش خواهان بازگشت به عصر سلف صالح (خلفای راشدین) از طریق مقابله با جریان های موسوم به انحرافی در دین اسلام هستند. در این مسیر بهره گیری از خشونت و گذاشتن مهر ارتداد بر مخالفان جریان فکری آنان ابزاری است برای قتل عام و کشتار. داعش از ابتدای ظهور تا کنون، در پی بر افروختن شعله های جنگ مذهبی و فرقه ای در خاورمیانه است که بر اساس آن جبهه حق در قالب دو جریان دارالاسلام و اهل تنسن در برابر دارالکفر و اهل تشیع قرار بگیرند. از این رو، ریختن خون غیر مسلمانان و غیر اهل سنت حلال بوده و برابر با جهاد در راه خدا قلمداد می شود. بسیاری از نمونه های کشتارها و جنایات مخیرالعقول داعش و حتی جذب نیروهای جهادی به درون داعش با برزگ نمایی همین اصل جهاد در برابر کفار و جریان های موسوم به تحریفی انجام گرفته است.

اکنون با نگاهی به رویکرد عربستان در اعدام شیخ نمر به وضوح می توان به رویکرد مشابه حاکمان عربستان با کنش های متوحشانه داعش پی برد. از یک سو، گستره ی خشونت و غیر انسانی بودن اعدام ٤٧ انسان آن هم در شرایطی که نیمی از آن ها به صورت سر بریدن با شمشیر کشته شده اند؛ تفاوتی با کشتارهای غیرانسانی و ضد حقوق بشری داعش ندارد. از سوی دیگر، همانند هدف اصلی داعش، هدف عربستان از انجام این اقدام بر افروختن شعله های جنگ مذهبی میان سنی ها و شیعیان منطقه یا به عبارتی دقیق تر برافروختن جنگ فرقه ای در خاورمیانه است. علاوه بر این مبانی فکری که هم داعش و هم رژیم آل سعود با توسل به آن مرتکب این جنایت شده اند، آبشخوری مشترک دارد یعنی مذهب حنبلی و آراء ابن تیمیه.

اما نکته عجیب موضوع این است که در یک ماه گذشته عربستان ائتلاف کشورهای اسلامی ضد تروریسم را تاسیس نموده و داعیه مقابله با تروریسم را سر می دهد. در شرایطی که خود این کشور طریقت تروریسم ها را پیش گرفته است. شکی نیست اگر شیخ نمر باقر النمر در دستان داعش هم گرفتار می شد، همان کنشی را که فرمانبران ملک سلمان انجام دادند؛ جلادان ابوبکر البغدادی هم انجام می دادند.