اولاربک شارشی‌اف، مدیر کمیته اجرایی ساختار منطقه‌ای ضدتروریزم سازمان همکاری شانگهای، اخیراً هشدار داد که گروه‌های تروریستی بین‌المللی در افغانستان و سوریه فعال‌تر شده‌اند و به دنبال ایجاد «سلول‌های مخفی» در آسیای میانه هستند. 

او در یازدهمین کنفرانس بین‌المللی ساختار منطقه‌ای ضدتروریزم سازمان همکاری شانگهای که 20 و 21 نومبر در تاشکند برگزار شد، گفت: «رهبران سازمان‌های تروریستی بین‌المللی از برنامه‌های خود برای اعزام شبه‌نظامیان به کشورهای آسیای میانه با استفاده از اسناد جعلی از طریق کشورهای ثالث برای انجام حملات تروریستی، ایجاد سلول‌های خفته، جذب بودجه و اجرای کمپاین‌های استخدام برای افزایش نیروهای جدید دست نکشیده‌اند.»

 این نخستین بار نیست که یک مقام ارشد سازمان همکاری شانگهای درباره نفوذ و حضور تروریست‌های فراملیتی در افغانستان و تلاش آن‌ها برای رخنه به آسیای مرکزی هشدار می‌دهد؛ اما کاملاً روشن است که با به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان، دامنه هشدارها افزایش یافته و نگرانی‌ها از نفوذ تروریست‌های بین‌المللی فعال در افغانستان تحت سلطه این گروه تشدید شده است.

 بدیهی است که تروریست‌ها از آسمان فرود نمی‌آیند؛ آن‌ها روی زمین از حمایت‌های آشکار و پنهان قدرت‌های حاکم بهره‌مند می‌شوند و با برخورداری از حمایت‌های خارجی و سرویس‌های استخباراتی، پروژه‌های ضد امنیتی خود را عملی می‌کنند. بنابراین میان نگرانی‌های شدید همسایگان شمالی افغانستان درباره نفوذ تروریست‌های فراملیتی، بازگشت طالبان به قدرت و حمایت آنها از هسته‌های تروریستی، ارتباطی مستقیم و معنادار وجود دارد.

 به عبارت ساده‌تر، اگرچه جمهوری‌های آسیای مرکزی در تلاش‌اند روابط خود با طالبان را پایدار نگه دارند، از منافع کوتاه‌مدت خود حفاظت کنند و به داد و ستد تجاری و قراردادهای بلندپروازانه منطقه‌ای ادامه دهند، اما واقعیت این است که آن‌ها طالبان را یک تهدید امنیتی برای صلح و ثبات منطقه می‌دانند. بنابراین ابراز نگرانی از حضور تروریست‌های منطقه‌ای در افغانستان به‌طور تلویحی به معنای آن است که طالبان از تروریزم حمایت می‌کنند و حاکمیت این گروه بر افغانستان تهدیدی واقعی علیه صلح و ثبات منطقه‌ای محسوب می‌شود.

 با این حال، ساختارهایی مانند سازمان همکاری شانگهای که به منظور تضمین امنیت و ثبات منطقه‌ای تشکیل شده‌اند، وظیفه‌ای فراتر از هشدار و ابراز نگرانی دارند. این سازمان باید نشان دهد که نقشه راهی عملی برای مقابله با تهدیدهای تروریستی و چالش‌های امنیتی ارائه می‌کند و از ظرفیت‌های لازم برای اجرای آن برخوردار است.

 این واقعیت، به‌ویژه با توجه به وضعیت پیچیده افغانستان و تهدید مستقیم گروه‌های تروریستی علیه صلح منطقه‌ای، اهمیت مضاعف پیدا می‌کند و شانگهای را در برابر یک مسئولیت تاریخی برای نقش‌آفرینی در معادلات امنیتی منطقه قرار می‌دهد.

کشورهای عضو این پلتفُرم منطقه‌ای باید اطمینان حاصل کنند که برای تأمین امنیت خود نیازمند اتکا به قدرت‌های بیگانه نیستند. این امر تا حد زیادی پای قدرت‌های فرامنطقه‌ای را برای تعیین مقدرات امنیتی کوتاه می‌کند و استفاده ابزاری سازمان‌های جاسوسی از گروه‌های تروریستی برای پیشبرد پروژه‌های امپریالیستی خود در کشورهایی مانند افغانستان را یک‌بار برای همیشه متوقف خواهد کرد.

بنابراین، برای سازمان‌هایی مانند شانگهای اکنون زمان عمل فرارسیده است؛ پیش از آنکه این سازمان و اعضای آن با رویکردهای منفعلانه، مرعوب و مغلوب سناریوهای سلطه‌جویانه قدرت‌های بزرگ و نقشه‌های استعماری سازمان‌های استخباراتی فرامنطقه‌ای شوند و بار دیگر به دامن تروریست‌های دست‌آموز استکبار سقوط کنند.

 شاید ناامیدکننده باشد، اما واقعیت این است که در حال حاضر هیچ اطمینانی در این زمینه وجود ندارد؛ نه از سوی سازمان همکاری شانگهای و نه حتی از جانب کشورهای عضو آن. به‌عنوان نمونه، جمهوری‌های آسیای مرکزی که مقامات آن‌ها تقریباً هر روز نسبت به قدرت‌گیری گروه‌های تروریستی فراملیتی در افغانستان هشدار می‌دهند و درباره نفوذ احتمالی آن‌ها به کشورهای دیگر ابراز نگرانی می‌کنند، نه تنها خطر گسترش قدرت طالبان در افغانستان را جدی نمی‌گیرند، بلکه با توسعه روابط سیاسی و اقتصادی خود با این رژیم، به تحقق این روند کمک می‌کنند. آن‌ها به طالبان مشروعیت می‌دهند و منابع مالی لازم برای تأمین تروریزم در افغانستان را در اختیار این گروه قرار می‌دهند.

در چنین شرایطی بدیهی است که طالبان و تروریست‌های متحد آن‌ها از این فرصت برای گسترش قدرت و تقویت پروژه‌های مرگبار خود علیه صلح و ثبات منطقه استفاده می‌کنند.

بنابراین آنچه امروز صرفاً در حد شعارها و هشدارهای سیاسی مطرح می‌شود، فردا ممکن است در قالب حملات مرگبار و درگیری‌های خونین از سوی گروه‌های تروریستی و نیروهای افراطی در خیابان‌های آسیای مرکزی ظهور کند.  نرگس اعتماد