وزیران خارجه ایران و طالبان روز دوشنبه در تماس تلیفونی درباره همکاری‌های متقابل میان دو طرف و روند تحولات اخیر میان پاکستان و افغانستان گفتگو کردند. عباس عراقچی بر ضرورت برقراری صلح و ثبات در میان کشورهای منطقه تأکید کرد. 

 امیرخان متقی هم ضمن قدردانی از تلاش‌های دیپلوماتیک ایران، از رایزنی‌ها و مشورت‌های منطقه‌ای استقبال کرده است. 

 عراقچی روز یکشنبه از تلاش‌ها برای برگزاری «یک جلسه منطقه‌ای» برای کاهش تنش‌ها میان طالبان افغانستان و پاکستان خبر داد. 

 پاکستان نیز از پیشنهاد ایران برای برگزاری نشست منطقه‌ای استقبال کرد. 

 سید عباس عراقچی وزیر خارجه ایران در روزهای اخیر با شماری دیگر از طرف‌های منطقه‌ای از جمله وزیر امور خارجه روسیه نیز درباره بحران روابط بین طالبان و پاکستان گفتگو و رایزنی کرده است. به این ترتیب، با استقبال حکومت طالبان و پاکستان از نقش میانجیگرانه تهران در بحران جاری، به نظر می‌رسد ایرانی‌ها یک گام دیگر به هدف خود برای استقرار صلح و ثبات میان دوطرف نزدیک‌تر شده‌اند. 

 ابتکار تهران برای راه‌اندازی یک سازوکار منطقه‌ای برای پایان دادن به بحران جاری میان طالبان و پاکستان در نوع خود قابل تأمل است. به باور کارشناسان، این ابتکار نشان می‌دهد که ایرانی‌ها به شدت نگران وضعیت جاری هستند و نسبت به پیامدهای آن برای صلح و ثبات منطقه و مشخصاً جایگاه امنیتی ایران در معادلات کنونی دغدغه‌های مهمی دارند. 

 به نظر می‌رسد شکست سه دوره مذاکرات مستقیم میان حکومت طالبان و پاکستان در دوحه و استانبول نیز بر دامنه نگرانی‌های تهران افزوده است؛ زیرا این امر نشان می‌دهد که بحران تعمیق و تشدید شده و تلاش‌های برخی بازیگران منطقه‌ای برای مدیریت بحران موفق نبوده است. 

 در چنین شرایطی آنچه بیش از همه ایرانی‌ها را نگران می‌کند، خطر بهره‌برداری قدرت‌های بزرگ از جمله امریکا از بحران جاری است. امریکا به رهبری ترامپ پیش از این تمایل مستقیم خود برای اشغال مجدد پایگاه استراتژیک بگرام را ابراز کرده و از جانب دیگر، همکاری‌های امنیتی خود با حکومت و ارتش پاکستان را به طرز پرسش‌برانگیزی افزایش داده است. درست به همین دلایل است که به باور کارشناسان ممکن است بخشی از برنامه پاکستان برای دامن زدن به تنش‌های جاری با طالبان چیزی باشد که برای تسهیل این پروژه توطئه‌آمیز جدید لازم است. 

در همین راستا، به نظر می‌رسد که رایزنی‌های فشرده مقامات ایرانی و ارائه ابتکارات تازه برای پایان دادن به بحران جاری میان طالبان و پاکستان بخشی از برنامه‌های تهران برای مقابله با این وضعیت جدید است؛ تا اجازه ندهد که پای امریکا به منطقه باز شود و مقدرات امنیتی منطقه را اراده استعماری و اشغالگرانه قدرت‌های بزرگ رقم بزند. 

 تعامل نزدیک تهران و مسکو در مدیریت بحران جاری میان حکومت طالبان و پاکستان نیز ریشه در همین واقعیت دارد. 

 بر این اساس و با توجه به استقبال حکومت طالبان و پاکستان از ابتکار تهران برای میانجیگری در بحران جاری و نیز با در نظر داشت رایزنی‌های مکرر مقامات ایرانی با دیپلومات‌های روس درباره وضعیت جاری میان دو کشور همسایه، تصور می‌شود که مسیر صلح میان طالبان و پاکستان از تهران می‌گذرد و استقرار ثبات پایدار میان دوطرف متخاصم از ایت طریق امکان‌پذیر خواهد بود. 

 در صورت راه‌اندازی موفقیت‌آمیز ابتکار منطقه‌ای تهران برای حل و فصل بحران رابطه بین حکومت طالبان و پاکستان، این الگو در عین حال می‌تواند به سایر مناقشات منطقه‌ای نیز تعمیم پیدا کند و به این ترتیب، مسائل منطقه در چارچوب ابتکارات منطقه‌ای مدیریت و حل خواهند شد؛ چیزی که بدون شک با توجه به تضعیف آشکار نظم بین‌المللی و کاهش ملموس اقتدار سازوکارهای جهانی یک ضرورت حیاتی و اجتناب‌ناپذیر محسوب می‌شود. 

از جانب دیگر، با نقش‌آفرینی قدرت‌هایی مانند روسیه و چین برای پایان دادن به بحران‌های دو یا چندجانبه در منطقه، میدان مانور قدرت‌های بزرگ و بازیگران بیگانه مانند امریکا و متحدان آن به طور قابل ملاحظه‌ای محدود خواهد شد و طرف‌های فرامنطقه‌ای دیگر قادر نخواهند بود پروژه‌های استعماری و توسعه‌طلبانه خود را در کشورهای هدف با استفاده از ضعف و انفعال بازیگران منطقه‌ای به سادگی اعمال و اجرا کنند تا در نتیجه آن، انباشت تنش‌ها و اختلافات و بحران‌ها زمینه‌ساز مداخلات مستمر قدرت‌های بزرگ جهانی به منظور تحمیل تسلط خود بر سرنوشت ملت‌ها شده و بر پیچیدگی اوضاع بیافزاید.   محمدرضا امینی