ایالات متحده امریکا در ۲۰ سال حضورش در افغانستان، سرمایه‌گذاری هنگفتی در بخش نظامی برای نیروهای خود و دولت پیشین افغانستان انجام داد. هرچند میزان دقیق این سرمایه‌گذاری مشخص نیست، اما گمانه‌زنی‌هایی وجود دارد که ارزش تجهیزات نظامی به‌جامانده از نیروهای امریکایی در افغانستان به میلیاردها دالر می‌رسد. با خروج نیروهای امریکایی از افغانستان در اگست ۲۰۲۱، و در دوره ریاست جمهوری جو بایدن، هیچ‌گونه موضع‌گیری رسمی در مورد پس‌گرفتن این تجهیزات از طالبان صورت نگرفت. اما در مقابل، دونالد ترمپ در جریان کارزارهای انتخاباتی خود، از باقی‌ماندن تجهیزات نظامی امریکا در افغانستان انتقاد کرده و نگرانی‌هایی را مطرح کرده بود. با راه‌یابی دوباره او به کاخ سفید، بحث بازپس‌گیری این تجهیزات بار دیگر داغ شده است.

در سوی دیگر، طالبان که خود را پیروز نبرد با امریکا می‌دانند، تجهیزات امریکایی را «غنیمت جنگی» می‌خوانند و در ظاهر بارها از تحویل آن به امریکا خودداری کرده‌اند. امریکا طی دو دهه حضورش در افغانستان، بیش از ۱.۶ میلیون سلاح سبک و سنگین، همراه با تجهیزات مرتبط، در اختیار دولت پیشین افغانستان قرار داده بود. پس از سقوط این دولت، حدود ۷۰٪ (بیش از یک میلیون قبضه) از این سلاح‌ها به دست طالبان افتاد. از سویی، گزارش‌هایی وجود دارد مبنی بر این‌که دونالد ترمپ اخیراً یک هیات امریکایی را به کابل فرستاده است. در ظاهر، هدف این سفر آزادی شهروندان امریکایی از زندان حکومت طالبان اعلام شده؛ اما برخی روایت‌ها می‌گویند که این هیات همچنین پیام بازپس‌گیری تجهیزات نظامی را به طالبان منتقل کرده است. گفته می‌شود ترامپ سه شرط اساسی برای حکومت طالبان تعیین کرده: تحویل تجهیزات نظامی امریکایی، واگذاری میدان هوایی بگرام به امریکا و بازگرداندن پول‌هایی که طالبان از امریکا دریافت کرده‌اند. در ظاهر، هیچ‌کدام از این موارد برای حکومت طالبان قابل پذیرش نبوده است؛ اما رهبران طالبان برای حفظ قدرت، ممکن است به برخی از آن‌ها تن دهند. طالبان به‌خوبی می‌دانند که تقابل مستقیم با امریکا به سود آن‌ها نیست، تجربه‌ای که از سقوط نخستین رژیم‌شان در ذهن دارند.

در این میان، در گزارش سالانه مرکز پژوهشی کانگرس امریکا که در ۷ مارچ ۲۰۲۵ منتشر شده، آمده است که اگرچه به نظر نمی‌رسد دولت ترامپ برنامه‌ای برای تغییر اساسی در سیاست افغانستان داشته باشد، اما تعلیق کمک‌های خارجی و تغییر در نحوه تعامل با پناه‌جویان، نشان از بازتعریف نگاه امریکا به افغانستان دارد. در پی این تحولات و سفر اخیر هیات امریکایی به کابل، برخی گمانه‌زنی‌ها حاکی از آن است که بازپس‌گیری تسلیحات امریکایی یکی از موضوعات مورد گفت‌وگوی دو طرف بوده که می‌تواند بخشی از رویکرد تازه امریکا در قبال افغانستان و تحقق وعده‌های انتخاباتی ترامپ باشد.

حکومت طالبان، به‌ویژه رهبر آنها و برخی از اعضای کلیدی آن، همچنان مخالف تعامل با امریکا هستند. در مقابل، طالبان کابل‌نشین تلاش کرده‌اند تا رهبری طالبان را به پذیرش شرایط ترامپ قانع سازند. تشکیل جلسات امنیتی در کندهار با حضور رهبر طالبان نیز گویای مشورت درباره واگذاری میدان هوایی بگرام و بخشی از تجهیزات نظامی است. از سوی دیگر، سراج‌الدین حقانی، وزیر داخله و از چهره‌های کلیدی طالبان، از تصمیم‌های رهبری ناراضی بوده و پس از سفر دوماهه به امارات، به کابل بازنگشت. گمان می‌رفت که او در این مدت با امریکایی‌ها در حال مذاکره بوده تا با در دست گرفتن رهبری طالبان، مسیر تعامل با امریکا را هموار کند.

با بازگشت حقانی به افغانستان، گفته می‌شود که با وساطت نبی عمری، ابراهیم صدر (معاونان وزارت داخله طالبان) و عبدالحق وثیق، رییس استخبارات طالبان، زمینه حضورش در جلسه امنیتی با رهبر طالبان فراهم شد. این جلسه در واقع فرصتی بود برای آشتی میان حقانی و ملا هبت‌الله آخوندزاده، که از ارتباط احتمالی امریکایی‌ها با حقانی آگاه شده بود. این آشتی تاکتیکی به نظر می‌رسد تا در صورت وجود برنامه‌ای از سوی امریکا، کنترل اوضاع حفظ شود.

با این حال، کنترول کامل اوضاع برای طالبان آسان نیست و احتمال درگیری‌های درون‌گروهی وجود دارد. اما به نظر می‌رسد همسویی قابل توجهی میان رهبری طالبان و جناح حقانی درباره واگذاری میدان هوایی بگرام و برخی تجهیزات نظامی به امریکا وجود دارد. اهمیت میدان هوایی بگرام برای امریکا، به دلیل نزدیکی‌اش به چین و روسیه، بسیار بالاست. تجهیزات باقی‌مانده در بگرام نیز باعث نگرانی نیروهای امریکایی و کشورهای منطقه شده است.

پس از چندین روز گفتگو، گزارش‌هایی منتشر شده که طالبان تجهیزات نظامی امریکایی را به دستور رهبرشان به میدان هوایی بگرام منتقل کرده‌اند. به نظر می‌رسد طالبان از میان گزینه‌های بد و بدتر، گزینه «بد» را انتخاب کرده‌اند تا رضایت امریکایی‌ها را جلب کرده و بقای خود را تضمین کنند. احتمال دارد واگذاری میدان هوایی بگرام به‌صورت تدریجی و چندمرحله‌ای انجام شود تا هم از بروز بی‌اعتمادی در میان اعضای عادی طالبان جلوگیری شود و هم رضایت متحدان منطقه‌ای‌شان حفظ گردد.

در پایان، باید یادآور شد که دونالد ترامپ در جریان کارزارهای انتخاباتی‌اش اعلام کرده بود در صورت پیروزی، با طالبان وارد یک معامله تجارتی خواهد شد و با استفاده از رویکرد جدید، کنترول میدان هوایی بگرام را - به‌ویژه به دلیل نظارت بر چین و رقابت‌های منطقه‌ای - به دست خواهد گرفت. میدان هوایی بگرام که بزرگ‌ترین و مجهزترین باند پرواز در منطقه را دارد، برای دو دهه (۲۰۰۱ تا ۲۰۲۱) بزرگ‌ترین پایگاه نظامی امریکا در افغانستان بود. پس از سقوط دولت اشرف غنی و خروج نیروهای امریکایی در اگست ۲۰۲۱، این میدان به کنترول طالبان درآمد. محمد فرهاد جلال