هفتۀ گذشته باردیگر در جریان بحث بر روی قانون تحصیات عالی در مجلس نماینده گان، موضوع تعصبات زبانی باعث شد تا این قانون تصویب نشود و عده ای از وکلا با تعصبات نژاد پرستانۀ خویش خواستۀ بخش عظیم از ملت را فدای باندبازی ها و قومگرائی های خود نمودند.

این تعصبات زبانی بعضی نماینده گان در حالی است که افغانستان کشوری است که اقوام، مذاهب و زبان های متعددی را در خود جای داده است و از این رو، استعداد زیادی برای نزاع و درگیری های داخلی دارد. قومیت، مذهب و زبان، مانند دیگر عواملی که به انسجام گروهی مربوط می شوند، از اثرات متضاد و دوپلهویی برخوردارند؛ یعنی همان طوری که موجب انسجام، وحدت و هم بستگی یک گروه می شوند، آن ها را برای برخورد و نزاع با گروه های دیگر آماده می کنند. قدرت انسجام بخشی و نزاع افکنی عوامل مذکور، در جوامع مختلف، بر حسب شرایط زمانی و مکانی گوناگون، تفاوت دارد؛ مثلا وقتی که مسلمان ها در مقابل کفار قرار می گیرند، عامل دینی، نقش تعیین کننده ای می یابد. ولی زمانی که دو گروه قومی، که پیرو یک دین هستند، باهم درگیر می شوند، دیگر، مذهب نقشی را ایفا نمی کند، بلکه نیروی گرایش قومی و زبانی است که محور انسجام و تشکل گروهی قرار می گیرد.

گروه های قومی بسیاری در افغانستان زندگی می کنند که عمده ترین آن ها عبارتند از: پشتون ها، هزاره ها، تاجیک ها، ازبک ها و قزلباش ها اند. از جهت ترکیب گروه های قومی و زبانی، در افغانستان، به گونه ای است که فارسی زبان ها و پشتو زبانها از جمعیت تقریباً هم سانی برخوردارند، از جهت زبان، هزاره ها و تاجیک ها و قزلباشان به زبان فارسی دری و پشتون ها به زبان پشتو سخن می گویند.

اگر چه آمار معتبری که تعداد دقیق نفوس هر یک از اقوام مذکور را نشان دهد، در دست نیست، اما در عین حال، تفاوت های زیادی میان آن ها وجود ندارد و هیچ یک نمی تواند ادعای اکثریت مطلق را در جامعه داشته باشد.

از آنچه که گفته شد، این نتیجه، به دست می آید که جامعه ما، برای تعارضات و درگیری های داخلی، زمینه ای مساعدی دارد و مانع مهمی نیز که از این درگیری ها جلوگیری کند، وجود ندارد؛ مگر تدبیر و خردمندی مسؤلین دولتی. در واقع، وضعیت کشور، از این جهت، مانند آتش زیر خاکستر است که با وزیدن هر بادی، امکان شعله ور شدن آتش وجود دارد. لذا به نماینده گان مجلس شورای ملی عرض میکنیم که از هر گونه عمل و سخنی که باعث جریحه دار شدن احساسات مردم گردد خود داری نمایند و با پذیرش لغات زیبا و شیرین فارسی در قوانین، به نیمی از ملت افغانستان احترام بگذارند. زیرا در افغانستان هر دو زبان فارسی و پشتو رسمیت داشته، و هیچ کس حق انحصارطلبی زبان را ندارد.

سرمقاله شماره 88 روزنامه انصار

تاریخ: 1392/4/16