نویسنده: اسماعیل باقری

مذاکرات مستقیم امریکا با طالبان، به خوبی نشان داد که مبارزه با تروریسم، ایجاد امنیت و ثبات سیاسی، برقراری دموکراسی و ارزش های حقوق بشری، بازسازی افغانستان و مواردی از این قبیل دغدغه اصلی امریکا و متحدانش نبوده است و اساسا به دنبال مدیریت ناامنی ها، پیشبرد اهداف فتنه گرانه و بویژه تخریب روابط کشورهای منطقه با یکدیگر بوده اند. آمریکا و نماینده آن زلمی خلیل زاد با امضای توافقنامه صلحی با رهبران طالبان، عملا دولت افغانستان و بازیگران داخلی آن را نادیده گرفتند؛ اما با مطرح کردن مذاکرات بین الافغانی و تعیین پیش شرط هایی نظیر آزادي ۵۰۰۰ از زندانیان طالبان و ۱۷۰۰ زندانی نیروهای امنیتی افغانستان، تغییر قانون اساسی و نظام سیاسی فعلی، عملا جامعه افغانستان را در مسیری هدایت کردند که نتیجه چنین وضعیتی افزایش حملات طالبان، تشدید ناامنی ها و کشتار غیرنظامیان بوده است که شاید دردناکترین این آن حمله تروریستی به دانشگاه کابل بود که منجر به شهادت ۲۵ و زخمی شدن ده ها دانشجو گردید. هرچند داعش این حمله را به عهده گرفت و برخی طالبان را عامل این رویداد تروریستی عنوان کردند؛ اما واقعیت اینست که در ماه های اخیر چندین حملا تروریستی مشکوک در افغانستان صورت گرفته است که نیاز به تحلیل و بررسی عمیقی دارد و شاید نتوان عاملین اصلی چنین حملاتی را به این زودی شناسایی کرد. اما نکته اسلی که باید گفت این که بن بست در مذاکرات بین الافغانی که یک مسیر کاملا غلط آمریکایی است که اساسا نمایندگان واقعی جریانات سياسی  در این مذاکرات حضور ندارند، بلکه نمایندگانی از برخی احزاب مهم در هیات مذاکره کنندگان دولت افغانستان حضور دارند که عمدتا نمادین و صوری است، امری که رحمت الله نبیل مسئول شورای امنیت ملی در دوره حامد کرزی نیز بدان تاکید می کند. در واقع مذاکره بین پشتونی: است تا میان افغانی.

به هر حال با وجود آغاز مذاکرات بین الافغانی در ۲۲ شهریور سالجاری، اختلاف بر سر نحوه مذاکره و تاکید طالبان بر فقه حنفی در مذاکرات و مبنا قرار گرفتن توافق دوحه؛ موجب بن بست مذاکرات شده بود. اما با سفر مایک پمپئو وزیر خارجه آمریکا به دوحه و تاکید بر ادامه مذاکرات افغان ها، هیئت های مذاکره کنندۀ دولت افغانستان و گروه طالبان به توافقاتی دست یافته اند.

 مایک پمپئو روز شنبه ۱ آذر ۱۳۹۹، در سفری به دوحه که زلمی خلیل زاد نیز حضور داشت، با هیئت های مذاکره کنندۀ صلح جمهوری اسلامی افغانستان و طالبان دیدارهای جداگانه داشت. وی هدف از سفر خود و دیدار با اعضای این هئیت ها را بدست آوردن دیدگاه های دوطرف برای رسیدن به یک توافق عنوان کرد.

نمایندگان طالبان در دیدار خود با پمپئو بر اجرای توافق نامه دوحه، حذف اسامی اعضای طالبان از لیست سیاه سازمان ملل، آزادی زندانیان آنها و مذاکرات صلح تاکید کردند و نمایندگان دولت افغانستان، بر پایان دادن به خشونت پافشاری و خواستار حفظ دستاوردهای افغانستان شدند.

در نهایت باید گفت که هیئت‎های مذاکره کننده، توافق کرده اند که توافق نامۀ امریکا و طالبان در دوحه، مواضع سازمان ملل در قبال صلح افغانستان، تعهد هیئت های مذاکره کننده و ارادۀ مردم افغانستان، اساس مذاکرات صلح باشند.

گعتنی است با توجه به اختلاف بر سر دو اصطلاح «دولت جمهوری اسلامی» و «امارت اسلامی»، محمد معصوم استانکزی رئیس مذاکره کننده ی دولت افغانستان و مولوی عبدالحکیم نماینده ارشد طالبان در مذاکرات، با هم توافق کرده اند که پس از این هیأت مذاکره کننده ی دو طرف، تنها زیر نام «طرفین جنگ» با هم وارد مذاکره شوند. همچنین گروه طالبان حاضر شده است تا در مقابل قبول توافقنامه دوحه از سوی دولت افغانستان، طالبان نیز قرارداد امنیتی کابل- واشنگتن را مبنای مذاکرات صلح قرار دهد. پیش از این، گروه طالبان حاضر نبود که قرارداد مذکور مبنای مذاکرات واقع شود.

نکته پایانی این که بن بست مذاکرات در حالی می شکند که طالبان بر حملات خود افزوده اند و دولت افغانستان نیز نتوانسته است برخلاف تاکیداتش بر حفظ دستاوردهای نظام جمهوری اسلامی، بر مشکلات امنیتی، سیاسی و اقتصادی فائق آید و نتیجه چنین وضعیتی افزایش ناامنی و کشتار مردم بی گناه افغانستان است. حادثه تروریستی ۱۲ آبان سالجاری در دانشگاه کابل و سخنان حزن انگیز سیمین بارکزی یکی از نمایندگان افغانستان در صحن علنی مجلس که گفت: خسته شديم از تسليت گفتن و تقبيح كردن. تا چه وقت پدري جسد فرزندش را از سرك جمع كند، تا چه وقت مادري لباس سياه عذاداري فرزندش را بپوشد؟ تا چي وقت به جرم هزاره بودن کشته شویم....نمی خوریم، روزه می گیریم اما نان کشورهای دیگر را نمی خوریم، با خون جوانان کشور معامله نمی کنیم... به خوبی وضعیت آشفته و وخیم افغانستان را که ناشی از تعصبات قومی، زیاده خواهی برخی مقامات افغانستان و مداخلات کشورهای خارجی است؛ نشان می دهد.