سید نعمت الله عبدالرحیم زاده
دونالد ترامپ، رئیس جمهور امریکا، ۲۸ نوامبر در یک سفر محرمانه به افغانستان رفت تا جشن امریکایی شکرگزاری را در پایگاه نظامی بگرام و در میان سربازان امریکا باشد. او در آن شب دو خبر برای سربازان خود داشت؛ اول اینکه بخشی از آن ها از افغانستان خارج خواهند شد و دوم اینکه طالبان حاضر به توافقی با امریکا برای رسیدن به صلح است. حالا برخی از رسانه های امریکایی به نقل از سه مقام فعلی و سابق امریکا خبر از خروج ۴ هزار سرباز امریکایی از افغانستان می دهند و اینکه نیرویی جایگزین آن ها نخواهد شد و ترامپ آماده می شود تا این خبر را هفته آینده به صورت رسمی اعلام کند. به این ترتیب، ترامپ قصد دارد دست کم یکی از وعده های خود را در شب شکرگزاری عملی کند، اما توقف کوتاه مدت در وعده دوم پرسش هایی را در مورد توافق و صلح با طالبان مطرح کرده است.

این توقف بعد از آن پیش آمد که حمله نیرو های طالبان به پایگاه بگرام منجر به کشته شدن دو غیرنظامی و زخمی شدن ده ها تن دیگر شد. زلمی خلیل زاده، نماینده ویژه امریکا در روند صلح با افغانستان، روز جمعه گذشته با انتشار پیام توئیتری از وقفه کوتاه در مذاکرات گفت تا نمایندگان طالبان نگرانی های مربوط به این حملات را به اطلاع رهبران خود برسانند. این پیام نشان می دهد که امریکا برخلاف ماه سپتامبر، این بار قصد قطع مذاکرات را ندارد و می خواهد کار را تا رسیدن به نتیجه ادامه دهد و حتی برخی گمانه زنی ها وجود دارد که واشنگتن می خواهد توافق صلح با افغانستان را تا قبل از جشن کریسمس در دو هفته دیگر نهایی کند. از سوی دیگر، هیچ نشانه ای از عقب نشینی طالبان در مقابل درخواست های امریکا دیده نمی شود، چنان که توقف حملات پیش شرطی بود که ترامپ قبل از سفرش به بگرام برای ازسر گیری مذاکرات مطرح کرده بود و حالا معلوم شده که طالبان تن به این پیش شرط نداده است. در واقع، طالبان نیازی به عقب نشینی ندارد، چرا که به نتیجه رساندن مذاکرات نیاز مبرم امریکایی ها است به خصوص اینکه شرایط فعلی در کابل بهترین فرصت را در این مورد برای واشنگتن فراهم کرده است.

اوضاع سیاسی کابل در این روز ها به واسطه مناقشات سیاسی بر سر انتخابات ریاست جمهوری چندان مساعد نیست. اعلام نتیجه نهایی انتخابات چندین دور است که به تعویق افتاده و جدال جناح های سیاسی بر سر بازشماری آرای برخی مناطق بالا گرفته و هر از چند گاهی تظاهرات هایی علیه کمیسیون مستقل انتخابات یا تیم انتخاباتی «دولت ساز» به رهبری محمد اشرف غنی، رئیس جمهور افغانستان به راه می افتد. این شرایط مساعد ترین وضعیت برای امریکا است تا نتیجه مذاکرات صلح خود با طالبان را به طرف های مناقشه سیاسی تحمیل کند و به نوعی آن ها را به دلیل ملاحظات انتخاباتی و سیاسی راضی به قبول آن کند.

بنابراین، امریکا برخلاف طالبان فرصت کمی برای رسیدن به توافق دارد و به همین جهت نیز خلیل زاد از توقف کوتاه مذاکرات می گوید، در حالی که طالبان هیچ عجله ای ندارد و همین نیز باعث می شود بتواند امتیاز بیشتری از امریکا بگیرد. در واقع، برنامه امریکا برای خروج نیروهایش از افغانستان به نحوی است که گفته می شود این کشور بعد از خروج ۴ هزار سرباز، قصد خارج کردن ۹ هزار سرباز باقیمانده را تا قبل از انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۰ دارد و روشن است که ترامپ با این کار قصد بهره برداری انتخاباتی دارد و به همین جهت نیز مصر به اجرای این برنامه است. طالبان با توجه به وضعیت فعلی در کابل و قصد جدی ترامپ برای خروج کامل نیرو های امریکایی از افغانستان نه تن ها دلیلی برای دادن امتیاز به خلیل زاد ندارد بلکه خود را در موقعیتی می بیند که از او امتیازات بیشتری را طلب کند. از این جهت، حمله به بگرام را باید اعمال فشار طالبان بر طرف امریکایی دانست و می توان انتظار داشت که طالبان این روند از اعمال فشار را ادامه دهد تا با بیشترین امتیاز ممکن حاضر به امضای توافق صلح با امریکا شود.