با تأسیس آژانس فضایی عربستان و انتصاب برادر ولیعهد به ریاست آن، محمد بن سلمان راه فرار از بن بست را در آسمان و فضای خارج از جو می جوید.

بن سلمان جاه طلب است. این را دیگر همه عالم می دانند. آنها که در خاندان سلطنتی هستند، این جاه طلبی را با گوشت و پوست خود حس کرده اند و برای این جاه طلبی و زنده ماندن، بهای سنگینی پرداخته اند؛ و آنها که در همسایگی یا در یک منطقه هستند، این جاه طلبی را با جنگ، بمباران های بی هدفِ چندساله، حمایت از جنایتکارترین گروههای تروریستی تاریخ بشریت و … تجربه کرده اند. و البته خود محمد بن سلمان جوان و جویای نام و تاج و تخت سلطنت، یکی پس از دیگری شکست هایش را به نظاره نشسته است. او حتی در اصلاحات داخلی هم نتوانست قدم مهمی جز چند حرکت نمایشی بردارد و چهره یک سلطان سعودی اصلاح طلب یا حتی تجدیدنظرطلب نیز چون نوزادی نارس، باقی ماند.

حالا کار بن سلمان انگار روی زمین به چنان بن بستی رسیده که گویا راه فرار را در آسمان و فضای خارج از جو می جوید.

سلطان بن عبدالعزیز فضانورد عربستانی به عنوان رئیس آژانس جدید فضایی سعودی (Saudi Space Agency) منصوب شده و قرار است به زودی سفرهایش را به روسیه، آمریکا و فرانسه انجام دهد.

وی که پیش از این رئیس کمیسیون گردشگری و میراث ملی بود، در روسیه با نمایندگانی از سازمان فضایی فدرال (Roscosmos) دیدار خواهد کرد. دستیار اصلی او، عبدالعزیز الشیخ، مشاور پیشین نیروی هوایی عربستان است و پس از او، طارق العیسی که مدیر اجرایی مرکز برگزاری همایش ها و نمایشگاه های سعودی است. یک عبدالعزیز دیگر نیز که مسئولیت روابط با شرکت های خارجی را در کمیسیون گردشگری داشته، با سلطان به آژانس فضایی آمده با مسئولیت مشابه.

دی ماه ۱۳۹۷ بود که خبر تأسیس آژانس فضایی با مصوبه دولت سعودی منتشر شد. گفته می شود آژانس فضایی عربستان در سال اول فعالیت خود بیش از یک میلیارد دلار بودجه از دولت دریافت کرده است.

سلطان علاوه بر اینکه بواسطه برادری با ولیعهد عربستان نفوذ بالایی در بدنه حاکمیت دارد، از طریق شرکت های خود نیز مانند التراث و المشاری، دستی در فعالیت های اقتصادی داشته و در عرصه بین المللی نیز سفر فضایی هفت روزه STS-51-G با همسفران آمریکایی را به عنوان اولین عرب در سال ۱۹۸۵ میلادی تجربه کرده است.

وی که اکنون ۶۳ سال دارد، بزرگترین برادرِ زنده محمد بن سلمان به شمار می آید. سلطان کارشناسی ارتباطات عمومی خود را در کلرادو و ارشد علوم اجتماعی و سیاسی خود را از دانشگاهی در نیویورک گرفته است. وی بعد از یک سفر فضایی خود که ظاهراً به یُمن آقازادگی اش نصیبش شد، خلبان نیروی هوایی عربستان شد و تا کنون ۵ هزار ساعت پرواز نظامی و غیرنظامی داشته است.

شهرک علم و فناوری ملک عبدالعزیز

در بخشی از غرب ریاض، دانشگاه ملک سعود در یک زمین بزرگ لوزی شکل قرار دارد که شامل دانشکده های مختلف فنی، پزشکی، ورزشی، علوم انسانی و دانشکده های مخصوص بانوان است. در کنار این مجموعه و البته بیرون از محیط دانشگاه، شهرک علم و فناوری ملک عبدالعزیز قرار دارد که ظاهراً فعالیت های علمی در حوزه هوا و فضا تاکنون زیر نظر آن انجام شده است.

شهرک علم و فناوری ملک عبدالعزیز (نشانه گذاری شده به رنگ قرمز در سمت راست تصویر) با یک خیابان به نام ملک عبدالله از دانشگاه بزرگ ملک سعود جدا می شود.

ساختمان های شهرک علم و فناوری با چشم اندازی از مهمترین برج ریاض، برج المملکة

عربستان سعودی در تیر ۹۷ دو ماهواره با نام saudi sat 5a و saudi sat 5b با حدود ۴۲۵ کیلوگرم وزن از پایگاه فضایی در چین به هوا پرتاب کرد که ظاهراً ساخت آن نیز با همکاری چینی ها در شهرک علم و فناوری ملک عبدالعزیز انجام شده بود. هدف از ارسال این ماهواره ها دریافت تصاویر هوایی از زمین با کیفیت بالا اعلام شده است و به گفته ترکی بن سعود بن محمد رئیس شهرک علم و فناوری ملک عبدالعزیز، کنترل این ماهواره ها از مرکز تحقیقات فضایی عربستان (KACST) در همین شهرک انجام می شود. پیش از این نیز دست کم ۱۳ ماهواره توسط عربستان سعودی به مدارهای پایین فضا فرستاده شده بود.

دکتر خالد منزلاوی معاون نماینده دائم عربستان در سازمان ملل متحد در آبان ۹۷ اعلام کرد شهرک ملک عبدالعزیز توافقنامه های همکاری علمی در جهات صلح آمیز با تعدادی از مراکز آمریکایی، چینی، روسی، آلمانی، فرانسوی و غیر آن امضا کرده است.

جمع بندی

انتقال و بومی سازی فناوری های مرتبط با فضا و ایجاد زیربناهای پیشرفته برای پشتیبانی و پایداری صنعت فضایی سعودی مهمترین راهبرد شهرک علم و فناوری ملک عبدالعزیز بوده اما ظاهراً جز ساخت چند ماهواره با کمک چینی ها دستاورد دیگری نداشته، و الا نیازی به تأسیس سازمان فضایی نبوده است. حالا نیز اگر چه به نظر می رسد ولیعهد جوان در راستای برنامه های بلندپروازانه اش قصد کارآمدسازی صنعت فضایی عربستان را دارد اما سفرهایی که سلطان بن سلمان رئیس آژانس جدید فضایی برنامه ریزی کرده است، نشان می دهد همچنان چشم به کمک خارجی ها دارند و خارجی ها هم چشم به دوشیدن این گاو شیرده.

منبع

https://www.spa.gov.sa/viewfullstory.php?lang=fa&newsid=1834191

https://www.trt.net.tr/persian/mntqh/2018/12/07/rbstn-s-wdy-dw-mhwrh-bh-fd-prtb-khrd-1102536

https://space.skyrocket.de/doc_sdat/saudisat-5.htm

https://en.wikipedia.org/wiki/Sultan_bin_Salman_Al_Saud

https://gulfbusiness.com/saudi-cabinet-approves-space-agency-new-entities-military-industries-trade