در حالی که شمارش آرای همه پرسی قانون اساسی ترکیه با اعلام پیروزی طرفداران تغییر قانون اساسی این کشور به پایان رسید، نظر و رویکرد شهروندان ترکیه ای در مناطق داخلی و استان های مختلف و همچنین خارج از این کشور قابل توجه به نظر می رسد. این که شهروندان ترکیه در خارج از مرزهای این کشور در اروپا و آمریکا چه نظری نسبت به همه پرسی مورد نظر اردوغان داشته اند، با توجه به تنش های اخیر ترکیه و اروپا بویژه در هلند و آلمان بسیار دارای اهمیت است.

به گزارش خبرگزاری انصار به نقل از الوقت، آن گونه که خبرگزاری رسمی و دولتی آناتولی ترکیه گزارش داده است، با پایان یافتن شمارش آرای همه پرسی برای تغییر قانون اساسی، 51.18 درصد مردم ترکیه رای آری و 48.82درصد از مردم رای نه به تغییر قانون اساسی داده اند. براین اساس دولت اردوغان با اختلاف بسیار ناچیزی توانست در این همه پرسی برای تغییر قانون اساسی پیروز شود. در این میان آرای تفکیکی استان ها و گرایش مردم استان های مختلف ترکیه قابل توجه است.

گرایش های داخلی به همه پرسی اردوغان براساس مناطق جغرافیایی

براساس آمارمنتشر شده از میان 81 استان ترکیه، در 33 استان این کشور مخالفان و کسانی که به همه پرسی رای نه داده اند بیش از مجموع موافقان بوده است. بیشتر مخالفان همه پرسی نیز در استان های حاشیه ای و جنوب کشور ترکیه و بیشتر استان های موافق همه پرسی در مناطق مرکزی و شمال قرار دارند. اگرچه در استان آنکارا پایتخت ترکیه که در مناطق مرکزی این کشور قرار داد، درصد مخالفان با 51 درصد بیش از موافقان بوده است. در این میان شهر کوچک تونجلی در مرکز ترکیه با 80 درصد رای مخالف به همه پرسی از جمله شگفتی های همه پرسی به شمار می رود. همچنین در مناطق کردنشین جنوب شرق ترکیه درصد مخالفان همه پرسی بطور میانگین 62درصد می ‍باشد که البته در برخی استان های کردنشین مخالفان به 71 درصد نیز می رسد.

در قسمت اروپایی ترکیه نیز بطور کلی درصد مخالفان بیش از موافقان بوده و به جز استانبول که مخالفان 51 درصد را شامل شده اند، در سه استان اروپایی دیگر ترکیه درصد میانگین مخالفان همه پرسی 67 درصد می باشد. از میان یازده استان جنوبی نیز تنها سه استان شرناق، غازی عینتاب و شانلی اورفه می باشند که به همه پرسی رای موافق داده اند و در دیگر استان های جنوبی درصد مخالفان بیشتر بوده است. با این حال سه استان جنوبی موافق همه پرسی اردوغان، سه استان هم مرز ترکیه و سوریه به شمار می روند که موافقان در آن ها درصد به نسبت بالایی را شامل می شود. از جمله در استان مرزی شانلی اورفه موافقان همه پرسی به رقم 70درصد رسیده اند.

همان گونه که گفته شد موافقان همه پرسی ترکیه را بیشتر استان های مرکزی و شمالی ترکیه تشکیل داده اند و بیشترین موافقان همه پرسی قانون اساسی، مربوط به استان 60 هزار نفری بایبورد با 80 درصد رای موافق می باشد. دومین استانی که بیشترین درصد آرای موافق به همه پرسی را به خود اختصاص داده است، استان محل تولد و زادگاه اردوغان یعنی استان ریز در ساحل دریای سیاه و در شمال ترکیه می باشد که موافقان در آن جا 75.5 درصد رای دهندگان را شامل می شوند.

رویکرد مهاجران ترک در خارج از ترکیه به همه پرسی اردوغان

در خارج از ترکیه نیز مشارکت ترک های ساکن در اروپا و آمریکا قابل توجه است. پیش از برگزاری همه پرسی تنش میان دولت اردوغان و اتحادیه اروپا، بویژه آلمان و هلند به اوج خود رسیده بود و حتی مقامات آلمانی و هلندی طی چند نوبت مانع برگزاری سخنرانی و مراسم تبلیغاتی مقامات دولتی ترکیه شدند. با این حال، نتایج رای گیری نشان می دهد سخت گیری مقامات اروپایی علیه دولت اردوغان، در واقع به افزایش اقبال عمومی مهاجران ترکیه ای ساکن در اروپا به دولت اردوغان منجر شده است. بطور کلی ترکیه در 43 کشور خارجی اقدام به برگزاری انتخابات و همه پرسی قانون اساسی نمود که از میان این 43 کشور، تنها در 15 کشور مهاجران ترکیه ای به همه پرسی رای موافق دادند. 9 کشور نیز از 15 کشوری که در آن ها مهاجران ترک رای موافق به تغییر قانون اساسی داده اند؛ شامل کشورهای اروپایی می باشد و حتی در کشورهایی مانند آلمان و هلند درصد آرای موافق به ترتیب به 63 و 70 درصد رسیده است. در سایر کشورهای اروپایی از جمله فرانسه، بلژیک و اتریش نیز درصد موافقان با تغییر قانون اساسی بیشتر از مخالفان است و تنها در بریتانیا و ایرلند جنوبی است که مخالفان همه پرسی مورد نظر اردوغان بیشتر و به ترتیب 79 و 80 درصد می باشند. همچنین در کشورهای اروپای شرقی نیز درصد مهاجران مخالف بیش از موافقان است.

در آمریکا و کانادا نیز مهاجران ترک مخالف قانون اساسی با 83 و 72 درصد قابل توجهی به نظر می رسد.

نکته قابل توجه در حوزه های خارج از کشور در اکثریت بودن مخالفان همه پرسی در جمهوری آذربایجان و گرجستان به عنوان دو کشوری است که دولت اردوغان حساب ویژه ای روی آن ها بازکرده بود. در جمهوری آذربایجان مهاجران ترک 61 و در گرجستان 59 درصد مخالف همه پرسی ترکیه بوده اند. همچنین در میان کشورهای منطقه تنها در کشورهای عربستان، مصر، لبنان و اردن درصد موافقان همه پرسی بیشتر بوده است و در سایر کشورهای منطقه شامل ایران، عراق، امارات متحده عربی، عمان، کویت، قطر و حتی سرزمین های اشغالی فلسطین، مخالفان همه پرسی دولتی ترکیه بیشتر از موافقان بوده است.

در آسیای مرکزی نیز به جز در دو کشور ازبکستان و قرقیزستان، در سایر کشورهای ترکمنستان، تاجیکستان، قزاقستان، چین و روسیه، مخالفان بیش از موافقان همه پرسی بوده است. در روسیه حداقل 73 درصد از ترک های مهاجر به همه پرسی رای منفی داده اند.

با توجه به آمار تفکیکی منتشر شده به روشنی اختلاف کم و مرز باریک میان موافقان و مخالفان همه پرسی تغییر قانون اساسی را می توان مشاهده کرد. اختلاف کم و ناچیزی که تائیدی بر مسئله قطبی شدن جامعه ترکیه پس از همه پرسی تغییر قانون اساسی خواهد است. احتمالا با توجه به همین وضعیت است که برخی ناظران در نخستین واکنش ها به نتایج همه پرسی از دولت اردوغان خواستار دستیابی به اجماع گسترده تر و فراگیر در این کشور شده اند.