درباره ما  |  ارتباط با ما  |  RSS  |  آرشیو  |  1400-07-24  |  2021-10-16  |  بروز شده در: 1400/06/27 - 17:21:5 FA | AR | PS | EN
استفاده از هلیکوپترهای روسی برای تخلیه شهروندان امریکایی در کابل            مقدماتی جام جهانی در اروپا؛ توقف هالند و فرانسه و برد پرتگال به لطف آقای گلی رونالدو در فوتبال ملی             طالبان رهبر احتمالی خود را اعلام کردند            تلاش مسلمانان آلمان برای مقابله با تبعیض علیه زنان محجبه            جبهه مقاومت: حالا که طالبان مسیر جنگ را انتخاب کرده‌اند، با تمام نیرو دفاع می‌کنیم             امریکا در مرز تاجیکستان و افغانستان تاسیسات جدید مرزی ایجاد می‌کند             خروج امریکا از افغانستان؛ رسوایی بزرگ            توقف پرواز بسیاری از کشورهای غربی از فرودگاه کابل             کشته‌های انفجار کابل به 170 نفر رسید            حمله هوایی ارتش امریکا به داعش در افغانستان             طالبان به شهروندان کابل برای تحویل وسائل دولتی یک‌هفته مهلت داد            طالبان برای اداره کشور شورای ۱۲ نفری تشکیل می‌دهند             احتمال درج نام افغانستان در فهرست سیاه دولت بریتانیا             اعتراف کاخ سفید؛ روند تخلیه را کند کردیم که قدرت افغانستان تضعیف نشود            پمپئو: خروج افتضاح از افغانستان، امریکا را از معادلات جهانی خارج کرد            






تاریخ نشر: 1395/10/9 - 12:54:19
تعداد بازدید: 10075
با دوستان خود به اشتراک بگذارید

دلایل قیام امام خمینی/ امام خمینی به مسئله‌ی وابستگی چگونه می‌نگریست؟
دلایل قیام امام خمینی/ امام خمینی به مسئله‌ی وابستگی چگونه می‌نگریست؟

زهره رحمانی

امام خمینی تخریب ارزش‌های مذهبی و باورهای دینی مردم را یکی از مهم‌ترین ابعاد وابستگی فرهنگی می‌دانستند و معتقد بودند تعهد به ارزش‌های دینی تنها راه مقابله با قدرت‌های بزرگ است: (وقتی می‌توانیم با قدرت‌های بزرگ مقابله کنیم و آسیب‌پذیر نباشیم که متعهد به اسلام، متعهد به احکام اسلامی باشیم.)

قطعاً وابستگی رژیم شاه ایران به غرب و حضور وسیع نیروهای غربی و اروپایی در ساختار اقتصاد، ارتش، فرهنگ و... یکی از محرکات اصلی اعتراضات مردمی به رهبری امام خمینی (ره) در ایران بود. وابستگی رژیم پهلوی ایران به بیگانگان در ابعاد مختلف آن، تا حدی بود که شعار استقلال به یکی از اساسی‌ترین مطالبات جنبش انقلابیون و امام (ره) تبدیل شد.

به‌زعم بسیاری از تحلیل‌گران، طرح چنین شعارهایی بیانگر واکنش مردم به وابستگی‌های متعدد سیاسی، اقتصادی، نظامی و فرهنگی حکومت پهلوی به کشورهایی غربی بود. امام خمینی (ره) ضمن وقوف کامل به این موضوع و آگاه کردن مردم به آن، یکی از اهداف اصلی مبارزات خود را مقابله با وابستگی رژیم پهلوی عنوان نمودند.

ایشان بارها تأسف خود را از وابستگی شدید شاه به غرب ابراز کردند. از جمله در یکی از نطق‌های معروف خود که بعدها در 4 دلو/ بهمن 1357 در رم انتشار یافت، فرمودند: (هر نوع وابستگی به غرب یا شوروی، در حکومت آینده‌ی ایران مردود است.) به همین بهانه و در سالروز سخنرانی تاریخی ایشان، نوشته‌ی پیش رو به ابعاد مختلف وابستگی رژیم پهلوی در اندیشه‌ی امام (ره) می‌پردازد.

مفهوم وابستگی در اندیشه‌های امام خمینی

موضوع وابستگی رژیم پهلوی به غرب، از موضوعات محوری در اندیشه‌های امام است. بررسی سخنرانی‌های ایشان در باب وابستگی، به‌خوبی مؤید این مطلب است. مصاحبه‌ی معروف امام که در آستانه‌ی پیروزی انقلاب ایران در رم منتشر شد، بیانگر اهمیت این موضوع است. ایشان در این رابطه فرمودند: (هر نوع وابستگی به غرب یا شوروی، در حکومت آینده‌ی ایران مردود است.)

امام معتقد بودند که رژیم شاه در بسیاری از جنبه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی و فرهنگی به غرب و سایر کشورهای اردوگاه غرب وابسته بوده و این موضوع تأثیری منفی بر رابطه‌ی میان مردم و حکومت گذاشته است. بنابراین ایشان با استفاده از قاعده‌ی نفی سبیل و تعمیم آن به عرصه‌ی حکومتی، به نفی سیطره‌ی اجانب بر کشور پرداخته و رفع سلطه‌ی بیگانگان را واجب دانستند. امام وابستگی رژیم شاه را عاملی مهم در نارضایتی مردم دانسته و معتقد بودند این موضوع عامل مهمی در جدایی مردم از شاه و در نهایت پیروزی انقلاب ایران است.

وابستگی سیاسی

استقلال سیاسی در مفهومی کلی، به معنای آزادی نسبی یک کشور از دخالت دیگران در امور داخلی و خارجی مربوط به آن کشور است. در اندیشه‌ی امام، یکی از وجوه اصلی استقلال سیاسی، عدم سلطه یا دخالت بیگانگان در سرنوشت مردم ایران و اراده‌ی آزاد ملت در تعیین سرنوشت خود است. امام در رابطه با وابستگی سیاسی رژیم پهلوی ایران معتقد بودند: (ایران چنانچه می‌دانیم و می‌دانید، دست‌بسته تسلیم غرب بود و شاه مخلوع خائن، این کشور را در تمامی ابعاد وابسته به غرب کرده بود.) و یا در جای دیگر، در همین رابطه، فرموده بودند: (شاه در برابر بیگانگان، به‌ویژه غرب، بله‌قربان‌گو بود.) وابستگی شاه و به تبع آن کشور، در امور داخلی و خارجی، یکی از ویژگی‌های اساسی رژیم شاه بود. البته (کودتای 28 اسد/مرداد نیز به آن وابستگی افزود؛ به‌گونه‌ای که در سال‌های بعد تا زمان پیروزی انقلاب اسلامی ایران، این وابستگی تشدید گردید.)

وابستگی همه‌جانبه و بی‌اختیاری شاه در برابر قدرت‌های خارجی و سلطه‌ی آن‌ها بر ایران، در حدی بود که یک وابسته‌ی نظامی غرب در تهران گفته بود که شاه شخصاً از طرفداران دوآتشه‌ی دخالت غرب در امور تهران است. وی معتقد بود: (شاه بی‌نهایت طرفدار غرب است؛ تا حدی که برای جلب نظر غربیان حاضر است امتیازات نفتی ارزشمندی بدهد.)

همین مسئله باعث شده بود تا غرب به‌راحتی در بسیاری از امور داخلی ایران دخالت کرده و سیاست‌های خود را به شاه تحمیل نماید. سیاست‌هایی چون اصلاحات ارضی و یا انتصاب علی امینی به نخست‌وزیری جهت اجرای اصلاحات ارضی، تنها نمونه‌ی کوچکی از این دخالت‌هاست. در واقع نفوذ و سیطره‌ی بیگانگان در این دوره، در حدی بود که ایران به حیاط‌خلوت و منطقه‌ی نفوذ قدرت‌های جهانی تبدیل شده بود. (آن‌ها در عزل‌و نصب مقامات ارشد، نمایندگان مجلس، تصویب یا رد لوایح و قوانین، امضای قراردادها و پروتکل‌ها، سیاست‌گذاری‌ها و... نقشی آشکار و پنهان در ایران داشتند.)

در همین رابطه، یکی از اقدامات مهم شاه ایران، که اعتراض مردم و امام را به دنبال داشت، موضوع تصویب کاپیتولاسیون است. کاپیتولاسیون،لایحه‌ی مصونیت مستشاران و تبعه‌ی امریکا بود که در میزان/ مهر ماه سال 1342، در کابینه‌ی علم به تصویب مجلس ایران رسید. بعد از تصویب این لایحه، امام با موضع‌گیری‌های مختلف طی یک سخنرانی، سکوت در برابر این لایحه را گناه کبیره خواندند.

دامنه‌ی دخالت‌های سیاسی غرب در امور خارجی نیز کاملاً مشهود بود. گرچه ایران به عضویت چند پیمان منطقه‌ای از جمله پیمان بغداد یا پیمان سنتو درآمد، اما کاملاً تحت تأثیر سیاست‌های غرب عمل می‌نمود. به‌طوری‌که می‌توان مهم‌ترین ویژگی حکومت پهلوی در بُعد سیاست خارجی را وابستگی شدید آن به غرب و بیگانگان دانست. وابستگی در این عرصه، چنان فراگیر و فزاینده بود که شاه پیوسته از سوی مردم و مخالفان مورد انتقاد قرار می‌گرفت. صاحب‌نظرانی چون‌هالیدی نیز در تشریح سیاست خارجی رژیم شاه اعتقاد داشتند: (دولت ایران به میزان زیاد، وابسته به حمایتی است که از غرب و دنیای پیشرفته‌ی سرمایه‌داری به‌طور کامل دریافت می‌کند.)

وابستگی اقتصادی

بُعد دیگر وابستگی رژیم پهلوی ایران، در اندیشه‌ی امام خمینی، وابستگی اقتصادی است. امام بر این باور بود که (اگر مملکت وابستگی اقتصادی داشته باشد، همه‌رقم وابستگی دنبالش می‌آید و وابستگی سیاسی هم پیدا می‌کنیم.) یکی از نقاط عطف و مهم وابستگی اقتصادی شاه به غرب، به مسئله‌ی نفت مربوط می‌شود.

گرچه نهضت ملی شدن نفت در ایران با هدف قطع  ایادی بیگانگان از منابع نفتی و اقتصادی آن کشور به پیروزی رسید، اما بعد از کودتای 28 اسد/ مرداد، غرب و هم‌پیمانانش با امضای قرارداد کنسرسیوم، بار دیگر مجال دخالت در امور اقتصادی ایران را پیدا کردند: (قرارداد کنسرسیوم، قراردادی استعماری بود که پس از کودتای 28 اسد/مرداد 1332 رژیم دست‌نشانده‌ی شاه، زاهدی به ایران تحمیل کرد و مفاد آن مغایر با قانون ملی شدن صنعت نفت بود.)

غرب از طریق کنسرسیوم توانست رسماً وارد صحنه‌ی اقتصادی ایران شود و بخش قابل توجهی از منابع نفتی خود را در ازای فروش کالاهای نامرغوب خود تأمین کند. به‌واقع نفت نقش مهمی در رابطه‌ی اقتصادی غرب و رژیم پهلوی داشت؛ چراکه (نفت به‌مثابه‌ی خون برای اقتصاد این کشور عمل می‌کرد. در نتیجه، بدون عرضه‌ی ارزان نفت، تداوم توسعه‌ی اقتصادی غرب امکان‌پذیر نبود.)

این امر در درازمدت، ضمن تأمین نیازهای نفتی غرب، وابستگی اقتصادی ایران در زمینه‌ی کالاهای اساسی را به دنبال داشت. این در حالی بود که بسیاری از آن کالاها، قابلیت تولید در ایران را داشتند. امام با آگاهی از این موضوع، وابستگی اقتصادی به غرب را عاملی جهت اتلاف ذخایر ملی از جمله نفت معرفی کردند:

(می‌گویند نفت را به اندازه می‌دهیم، آن‌ها هم همه می‌دانند که این نفتی که شما می‌دهید و خودتان می‌گویید تا بیست سال دیگر، سی سال دیگر تمام می‌شود، این برای این است که بی‌اندازه می‌دهید.)

استقلال هویتی-فرهنگی

بخش مهمی از مبارزات امام خمینی، مبارزه با سلطه‌ی فرهنگی در راستای وابستگی فرهنگی رژیم پهلوی ایران به غرب بود. از نظر امام، سلطنت پهلوی، ایران را از لحاظ فرهنگی کاملاً وابسته به غرب ساخته بود: (کمال تأسف است که کشور (ایران) که حقوق اسلامی و قضای اسلامی و فرهنگ اسلامی دارد، این فرهنگ را، این حقوق را نادیده گرفته است و دنبال غرب رفته است.)

در این رابطه، تلویزیون یکی از ابزارهای مهم در زمینه‌ی ترویج فرهنگ غرب بود: (بعد از کودتای 28 اسد/مرداد، ترویج فرهنگ غرب، بیش از گذشته مورد توجه واقع شد. تلویزیون ایران فیلم‌هایی را نمایش می‌داد که محتوای آن‌ها عشق‌بازی و لودگی غربیان و مانند این‌ها بود.) همچنین حضور مستشاران خارجی که در صحنه‌های فرهنگی و اقتصادی ایران فعال بودند، به این مسئله بیشتر دامن می‌زد.

در واقع فرهنگ غرب به‌حدی برای محمدرضا شاه جاذبه داشت که وی در سال 1333، رسماً اعلام کرد: (شیوه‌ی زندگی غربی با الگوی ارزش‌های اسلامی ما هماهنگ است. سپس اعلام کرد: غربی کردن آرمان ماست و منافع ایران در اتحاد با غرب، به بهترین وجه تأمین می‌شود. شاه در زندگی خصوصی‌اش نیز چنان غرب‌گرا شده بود که تنها موسیقی و فیلم‌های غربی مورد علاقه‌اش بود.)

به‌طور کلی در توصیف وضعیت فرهنگی این دوره ایران باید گفت (اقدامات فرهنگی، در تمامی عرصه‌ها (نشریات، کتب، رادیو و تلویزیون، سینماها و...) در تضاد آشکار با هنجارها و ارزش‌های اجتماعی اسلام قرار داشت.) امام با آگاهی از این موضوع، (فساد موجود در تمدن غرب را به‌حدی می‌دانند که خود غربی‌ها نیز از آن ناراضی هستند. از نظر ایشان، جوامع غربی نه تنها خود دچار فساد شده‌اند، بلکه سعی می‌کنند فساد و اخلاق فاسده‌‌ی غربی را در جوامع شرقی و اسلامی نیز ترویج کنند.)

ایشان در انتقاد به وابستگی فرهنگی ایران، دلیل مهم این مسئله را دور شدن مردم از باورهای فرهنگی و دینی خود و گرایش به فرهنگ غربی عنوان کردند. امام تخریب ارزش‌های مذهبی و باورهای دینی مردم را یکی از مهم‌ترین ابعاد وابستگی فرهنگی دانسته و معتقد بودند تعهد به ارزش‌های دینی، تنها راه مقابله با قدرت‌های بزرگ است: (وقتی می‌توانیم با قدرت‌های بزرگ مقابله کنیم و آسیب‌پذیر نباشیم که متعهد به اسلام، متعهد به احکام اسلامی باشیم.)

در واقع علت اهمیت و حساسیت امام به مسئله‌ی وابستگی فرهنگی، از آنجا ناشی می‌شد که به باور ایشان، وابستگی فرهنگی، وابستگی در سایر ابعاد را نیز به دنبال داشت، زیرا تبلیغ فرهنگ غرب، تغییر سبک زندگی مردم در سایر ابعاد را به دنبال داشته و در نتیجه، در درازمدت وابستگی اقتصادی و سیاسی نیز به وجود خواهد آمد.

نتیجه‌گیری

بدین‌سان بررسی موضوع پیرامون مفهوم وابستگی رژیم پهلوی در ایران از منظر امام (ره) نشان داد که یکی از انتقادات مهم امام از شاه، وابستگی وی به بیگانگان از جمله غرب در ابعاد مختلف آن به‌خصوص بُعد سیاسی، اقتصادی و فرهنگی است. ایشان با استناد به قاعده‌ی فقهی نفی سبیل و تعمیم آن به عرصه‌ی حکومت، خواهان زدودن آثار سیطره‌ی بیگانگان در تمام ابعاد بودند. در زمینه‌ی سیاسی، امام تحمیل بسیاری از سیاست‌های غرب در زمینه‌ی انتصاب صاحب‌ منصبان و یا سیاست‌هایی چون اصلاحات ارضی و استخدام مستشاران نظامی را مصداق بارزی از وابستگی سیاسی می‌دانستند و طی بیانیه‌های مختلف به این موضوع اعتراض کردند.

در زمینه‌ی اقتصادی نیز انتقاد امام بیشتر متوجه اموری چون سیطره‌ی غرب بر منابع نفتی و خرید بی‌رویه‌ی بسیاری از مواد طبیعی و کمیاب کشور در ازای دریافت کالاهای نامرغوب غرب و وابسته کردن ایران در زمینه‌ی کالاهای اساسی بود و در نهایت، در زمینه‌ی وابستگی فرهنگی، امام ترویج ارزش‌های غربی و دور کردن مردم از باورهای دینی و فرهنگی را گوشزد کرده و پیروزی انقلاب و تشکیل جمهوری اسلامی ایران را خط بطلانی بر تمام وابستگی‌ها به غرب دانسته‌اند.

 

لینک مطلب: https://www.ansarpress.com/farsi/3296






نظـرات كـاربران
1.
عااااااااااااااااااااااااااااااااااالللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللللییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییییی بود عاشق ایراااانمـ
2.
کاش کاملتربود
3.
khoobeh
4.
حخهادنمـ
5.
خوب
6.
مقاله‌ی خیلی خوبی بود.واقعا برای نمره گرفتن خوب بود ممنون
7.
خوب بود
واقعا امامـ خمینی یک انسان بود
بدردمـ خورد
8.
برای نمره خیییییییییییییییییییییییلللللللللللللللللللللییییییییییییییییییییییی عالی بوووووووووووووووووووووود
9.
ای کاش، موارد بیشتری ذکر میکردید



*
*

*



نیز بخوانید

روز هشتم محرم| پسرم! بعد تو خاک بر سر این دنیا


افغانستان در سراشیبی سقوط


آغاز ماه محرم الحرام


غدیر و هویت شیعی; پاسخ به 4 پرسش درباره غدیر


ولایت، مردمی ترین نوع حکومت


ویژه نامه عید غدیر افضل اعیاد


تاثیرات خروج آمریکا از افغانستان بر تحولات آسیای میانه


افغانستان بر لبه تیغ


بازگشت مجدد وحشت طالبان/ قوانین سختگیرانه علیه زنان/ دستور شیوخ تندرو به مردان تخار: بدون ریش به خیابان نیایید!


با وجود گذشته ها، باز باشیم


خروج از افغانستان به روش ارتش سرخ ؟!


روح اسلام‌ستیزانه غرب در کالبد کانادا


بایدن به دیدن قاتل بزرگ می رود!


شتاب بن سلمان برای رسیدن به غافله شام


شیعیان افغانستان؛ قربانی نسل کشی پیش چشمان بسته دنیا


ویژه نامه شهادت امام جعفر صادق علیه السلام


ضرورت بازخوانی اندیشه‌های امام خمینی(رحمت‌الله‌علیه) در حمایت از مردم افغانستان


ویژه نامه غروب آفتاب جماران (به مناسبت سالگرد رحلت امام خمینی رضوان الله علیه)


امام خمینی(رحمت‌الله‌علیه) ومهاجرین افغانستانی


امام خمینی(رحمت‌الله‌علیه) و مجاهدین افغانستان


ارادت و علاقه مردم افغانستان به امام خمینی(رحمت‌الله‌علیه)


اهداف شوم رونمایی از نقشه «اسلام سیاسی» در اتریش


حمایت امام خمینی از ملت افغانستان


طلبه های افغانستانی، ملازمان امام خمینی‌(رحمت‌الله‌علیه) در نجف


خاطرات خواندنی خادم افغانستانی امام خمینی(رحمت‌الله‌علیه)





پربازدیدها
پربحث ها


اخبار تازه را در موبایل خود ببینید.

ansarpress.com/m



نظرسنجی

به نظر شما با پذیرفتن خط دیورند و مرز فعلی بین افغانستان و پاکستان توسط افغانستان، صلح در افغانستان برقرار میشود؟

بله

خیر

معلومـ نیست

مشاهده نتایج


آخرین خبرها

جزئیات تازه از کشته شدن برادر امرالله صالح/ برادر معاون اشرف غنی برای ۵۰۰ هزار دالر کشته شده است

استفاده از هلیکوپترهای روسی برای تخلیه شهروندان امریکایی در کابل

مقدماتی جام جهانی در اروپا؛ توقف هالند و فرانسه و برد پرتگال به لطف آقای گلی رونالدو در فوتبال ملی

طالبان رهبر احتمالی خود را اعلام کردند

تلاش مسلمانان آلمان برای مقابله با تبعیض علیه زنان محجبه

جبهه مقاومت: حالا که طالبان مسیر جنگ را انتخاب کرده‌اند، با تمام نیرو دفاع می‌کنیم

امریکا در مرز تاجیکستان و افغانستان تاسیسات جدید مرزی ایجاد می‌کند

خروج امریکا از افغانستان؛ رسوایی بزرگ

توقف پرواز بسیاری از کشورهای غربی از فرودگاه کابل

کشته‌های انفجار کابل به 170 نفر رسید

حمله هوایی ارتش امریکا به داعش در افغانستان

طالبان به شهروندان کابل برای تحویل وسائل دولتی یک‌هفته مهلت داد

طالبان برای اداره کشور شورای ۱۲ نفری تشکیل می‌دهند

احتمال درج نام افغانستان در فهرست سیاه دولت بریتانیا

اعتراف کاخ سفید؛ روند تخلیه را کند کردیم که قدرت افغانستان تضعیف نشود

پمپئو: خروج افتضاح از افغانستان، امریکا را از معادلات جهانی خارج کرد

هشدار سفیر پیشین غیرنظامی ناتو درباره وقوع فاجعه انسانی در افغانستان

بریتانیا خواهان تمدید حضور نیروهای امریکایی می‌شود

بایدن: شاید زمان حضور نظامیان امریکایی در افغانستان تمدید شود

قیمت بیت‌کوین به بالاترین سطح در ۳ ماه گذشته صعود کرد

ادعای طالبان مبنی بر محاصره کامل پنجشیر

درگیری مسلحانه در فرودگاه کابل یک سرباز کشته و ۳ تن زخمی شدند

سیل در ایالت تنسی آمریکا، دست‌کم ۲۲ قربانی گرفت

یونیسف: 20 میلیون کودک افغان برای زنده ماندن به کمک نیاز دارند

اسلوونی: اکثر کشورهای اروپا مخالف پذیرش پناهجویان افغان هستند


خبرهای پزشکی


خبرگزاري انصار ©  |  درباره ما  |  ارتباط با ما  |  نسخه موبایل  |  پیوندها  |  طراحى و پشتيبانى توسط: شركت شبكه نگاه
استفاده از مطالب اين سايت با ذكر منبع (لينك سايت) مجاز است.