درباره ما  |  ارتباط با ما  |  RSS  |  آرشیو  |  1399-04-16  |  2020-07-06  |  بروز شده در: 1399/04/16 - 15:31:1 FA | AR | EN
واقعیت هولناک: وعده ترامپ برای کمرنگ شدن شیوع کرونا و تقویت اقتصاد دود شد!            افشای ابعادی تازه از فساد مالی نواز شریف            سوزان رایس: ترامپ تسلیم دشمن قسم‌خورده ما می‌شود            پرونده فساد و خیانت علیه محمد بن نایف            هشدار فرانسه به اسرائیل: اجرای طرح الحاق بدون پاسخ نمی‌ماند            هند و چین نیروهای خود را در دره گالوان یک کیلومتر عقب‌ بردند            الاخبار: سفیر آمریکا نخست وزیر لبنان را تهدید کرده است            روسیه: طالبان می تواند در ترکیب دولت وفاق ملی در افغانستان به قدرت برسد             در یک شبانه‌روز گذشته ۳۴ بیمار کووید-۱۹ در افغانستان جان باخته‌اند            کابل از خواست سازمان همکاری‌های اسلامی برای کاهش خشونت در افغانستان استقبال کرد            یک خانم توسط شوهرش در شهر کابل به قتل رسید            بازگشت کرونا؛ مرز میان پرجمعیت‌ترین ایالت‌های استرالیا بسته می‌شود            سازمان همکاری‌های اسلامی خواهان برقراری آتش‌بس در افغانستان شد            تقلای امارات در زیر بار بحران اقتصادی کرونا / چشم انداز دوبی به کجا می رسد؟            پاسپورت افغانستان بی اعتبارترین پاسپورت جهان            






تاریخ نشر: 1398/10/20 - 15:32:0
تعداد بازدید: 215
با دوستان خود به اشتراک بگذارید

محمدکاظم کاظمی: شعر لاغرتر شده اما تمام شدنی نیست

محمدکاظم کاظمی می‌گوید: شعر در گذشته از امروز فربه‌تر بود، امروزه لاغرتر شده اما تمام شدنی نیست.

این شاعر افغانستانی مقیم ایران در زادروز تولد ۵۲ سالگی‌اش (۲۰ دی‌ماه/جدی) از شروع  فعالیتش در عرصه شعر و ادبیات با وجود این‌که مهندسی می‌خوانده، تأثیر شفیعی کدکنی در دانش شعری‌اش و وضعیتی که شعر امروز دارد به ایسنا می‌گوید.

او اظهار می‌کند از این‌که شعر را انتخاب کرده راضی است و فضای ایران را برای خدمت به زبان فارسی مناسب‌تر دیده است.

در ادامه گپ ایسنا را با این شاعر می‌خوانیم:

رشته دانشگاهی شما مهندسی عمران است، چه اتفاق  افتاد که تصمیم گرفتید وارد فضای شعر و ادبیات شوید و فعالیت خود را در این زمینه ادامه بدهید؟

 علاقه‌ به شعر و ادبیات از کودکی در من بود و دلبستگی به موضوعات ادبی در خانواده‌ام وجود داشت. ولی همان‌طور که همه به این فکر می‌کنند یک رشته شغلی داشته باشند و در کنار آن یک رشته ذوقی را هم پیش ببرند، من هم این‌طور فکر می‌کردم. تصورم این بود شغلم با توجه به علاقه‌ای که به ریاضی داشتم می‌تواند مهندسی باشد.

اما استعداد شاعری از کودکی  در من بود. پیش از این‌که وارد دانشگاه شوم شعرهایی می‌نوشتم اما آن ‌زمان به شعر به عنوان تفنن در کنار شغل اصلی‌ام نگاه می‌کردم. اما بعد با توجه به شرایط و وضعیت اجتماعی و فرهنگی جامعه‌مان احساس کردم به فعالیت‌های فرهنگی بیشتر نیاز داریم و من به این سمت کشیده شدم و بیشتر دلمشغولی‌ام  نوشتن و شعر بود و به موازات این موضوع از مهندسی که وابستگی روحی و احساسی به آن نداشتم، فاصله گرفتم.

زمانی که موتور شعرم راه افتاد

اولین شعرهایی که نوشتم به ۱۵ سالگی‌ام و سال ۱۳۶۰ در افغانستان بر می‌گردد اما از سال دوم دانشگاه (1366) فعالیتم در زمینه شعر جدی‌تر شد طوری که بعد از اتمام دانشگاه به دنبال رشته دانشگاهی‌ام نرفتم. اولین شعری که در کابل گفتم در خاطرم نیست اما جزء اولین شعرهایی که گفتم  یک مثنوی بود که در هیچ‌یک از مجموعه‌های شعرم منتشر نشد؛ «هم‌وطن، ای مرد چون  شیر ژیان /  ای که در میهن‌پرستی قهرمان / کشورت در زیر دستان خوار شد / دیده‌ات از خواب کی بیدار شد» از بیت‌های این شعر بود. حدود پنج سال پس از سرایش این شعر، با جریان فعالیت‌های ادبی شاعران خراسان در حوزه هنری مشهد ارتباط برقرار کردم و از آن زمان موتور شعرم راه افتاد.

تأثیر شفیعی کدکنی و شهید مطهری

شما در جایی گفته‌اید دانش شعری‌ام را از شفیعی کدکنی دارم و دانش دینی‌ام را از شهید مطهری، درباره آشنایی‌تان با کتاب‌های شفیعی کدکنی و تأثیر او بر کارهای‌تان برایمان توضیح می‌دهید؟

 به موازات علاقه‌ام به شعر، نیاز داشتم  با معیارهای آموزش شعر، نقد آن و تقویت شعر آشنا شوم. در ابتدا بر اساس سنت‌های رایج سراغ کتاب‌هایی رفتم که آرایه‌های ادبی در آن‌ها توضیح داده می‌شد، مثلاً کتاب «فنون بلاغت و صناعات ادبی» جلال‌الدین همایی را خواندم. ولی وقتی با آثار دکتر شفیعی آشنا شدم، دیدم روش او در مبانی بلاغی شعر با روش سنتی علمای بلاغت فرق دارد؛ علمای بلاغت غالباً به فکر دسته‌بندی و تقسیم‌بندی فنی‌ بودند و شغیعی بیشتر نگرش هنری و جمال‌شناسی به این‌ها دارد. به همین دلیل به شکل ویژه‌ای جذب نگرش‌های او شدم. او مثلاً در خصوص وزن و قافیه این‌طور نیست که مانند علمای قدیم عروض و قافیه درس بدهد و بگوید قافیه چیست یا وزن شعر چیست، بلکه مبنای موسیقیایی وزن و قافیه را توضیح می‌دهد، این‌که آن‌ها چه نقشی در زیبایی شعر دارد. این نگاه برایم جالب بود. نگاه؛ نگاه هنری به شعر بود نه نگاه خشک و فنی. کتاب «صور خیال در شعر فارسی» و «موسیقی شعر» او در من تأثیر بسیاری گذاشت در حدی که تأثیر آن در نوشته‌هایم پیداست.

 از طرفی از قدیم دلبستگی‌هایی به سمت مباحثی فکری، اجتماعی، اخلاقی و دینی داشته و مطالعاتی از این دست هم داشتم. از کودکی با آثار آیت‌الله مطهری در کابل و هرات آشنا بودم. کتاب «داستان راستان» از اولین کتاب‌هایی بود که به مجرد با سواد شدن خواندم، در سن هفت یا هشت‌ سالگی. زیاد نگذشت که با دیگر آثار او در افغانستان و بعد هم در ایران آشنا شدم که در زندگی‌ام تأثیر زیادی داشت.
 
 وظایفی که از دوش شعر برداشته شده است

یکی از مسائلی که مطرح می‌شود این است که می‌گویند دوران شعر تمام شده و شعر دیگر مخاطبی ندارد. نظر شما درباره این موضوع چیست؟

بله. من تصور می‌کنم وظایف بسیاری بر عهده شعر بود که بسیاری آن‌ها از دوش آن برداشته شده البته این‌ها در واقع وظایف غیرذاتی شعر  بود. ذات شعر بیشتر با جمال‌شناسی و احساسات ارتباط دارد، اما گاهی وظایفی چون کار آموزشی و داستان‌پردازی به عهده شعر بود که حالا این وظایف از دوش شعر برداشته شده و به جای مناسب خود رفته است. مثلاً داستان‌پردازی به عرصۀ ادبیات داستانی رفته و یا  وظیفۀ تعلیمی شعر به متون آموزشی.

شعر لاغر شده است ولی تمام‌شدنی نیست

درست است شعر نسبت به قدیم لاغرتر شده و حضورش در جامعه کمرنگ‌تر شده است؛ در واقع همان‌طور که عرض کردم فربهی شعر در قدیم  مقداری غیرطبیعی بود و برای بیان بسیاری از مسائل از شعر کمک گرفته می‌شد. مثلاً شعر جنبه موسیقیایی، عاطفی و تصویری دارد. وزن و قافیه مهم‌ترین جنبه موسیقیایی شعر است که جذابیتی به کلام می‌داد و باعث می‌شد وظایفی که کار شعر نبوده از آن توقع داشته باشند.

اما شعر از طرفی محمل بیان احساسات انسان است و از طرف دیگر یک کلام زیباست. احساس و زیبایی همواره از نیازهای انسان است. با وجود این‌که ما در دنیای مدرن زندگی می‌کنیم، گاه برای بیان احساس، درد و رنج خود، ناچار از یک کلام احساسی و زیبا کمک می‌گیریم. بنابراین وظیفۀ اصلی شعر تمام‌شدنی نیست. تا زمانی که انسان احساس دارد، برای بیان احساست خود به شعر رو خواهد آورد.

جا ماندن شعر از رقبایش!

از طرف دیگر شعر رقیبانی دارد که کارهایشان را قبلاً شعر انجام می‌داد مانند ادبیات داستانی، فیلم  و هنرهای تجسمی. مثلا فیلم و نمایش نداشتیم یا با وسعت کمتری ‌داشتیم و ادبیات داستانی آن‌قدر فربه نبود. پس بخشی از لاغری به خاطر حضور این رقباست. گاه حتی این رقیبان هم با هم رقابت دارند. مثلاً بسیاری از رمان‌های معروف فیلم شده‌اند و مردم بیشتر فیلم‌های آن‌ها را تماشا می‌کنند تا این‌که بخواهند بخوانند.

رقابت بین بخش‌های هنری باعث شده تا هر کدام بخواهند مخاطبان بیشتری را به خود اختصاص دهند. از طرف دیگر شعر هنر مجردی است و امکانات دیداری بسیاری ندارد و این باعث می‌شود هنرهای دیگر از آن پیشی بگیرند. برخی از هنرها ظرفیت‌هایی دارند که شعر آن را ندارد و گاه شعر ظرفیتی دارد که هنرهای دیگر از آن بی‌بهره‌اند مثلا شعر بیت‌هایی دارد که به هیچ شکل نمی‌توانیم در نقاشی آن را نشان بدهیم مثلا بیدل می‌گوید« گر به پرواز و اگر سعی به خزیدن رفتم / رفتم اما همه جا تا نرسیدن رفتم»  این مفهوم انتزاعی درنقاشی قابل بیان نیست.

هر هنر قابلیت‌ها و ظرفیت‌هایی دارد که  بخشی از نیازهای ما را برآورده می‌کند. در قدیم برخی از این‌ها نبود. مثلاً صنعت فیلم نداشتیم. بنابراین کسی که می‌خواست چیزی را روایت کند از شعر استفاده می‌کرد. بشر همیشه کلام داشته بنابراین همیشه قادر به ایجاد شعر بوده است، می‌توانیم بگوییم از زمانی که بشر قادر به سخن گفتن شد، قادر به شعر گفتن هم شد. اما آن‌ زمان قادر به فیلم ساختن نبود.

 با گذشت ۳۳ سال فعالیت جدی در عرصه شعر و ادبیات، از این که وارد این عرصه شده‌اید، پشیمان نیستید و به این فکر نمی‌کنید که کاش وارد عرصه دیگری می‌شدید؟
به هیچ وجه از انتخاب شعر پشیمان نشدم. البته شاید شرایط زندگی‌ام طوری بود که درگیر مشکلاتی که شاعران دیگر به واسطه شاعر بودن درگیر آن هستند، نشدم که از آن بیزار شوم.

رضایتی که از خلق یک اثر و خدمت به دست می‌آید در هیچ چیزی نیست. از این‌که کتابی را ویراستاری می‌کنم و متن کتاب نسبت به متن اولیه با کیفیت‌تر شده, لذت می‌برم.  گاه از شرکت در محفلی شعری، آرامش خاطر و رضایت خاطری به من دست می‌دهد که ممکن است از تفریحات و تجملات زندگی فراهم نشود.
 البته این حرف‌های من به این معنا نیست که از وضعیت معیشتی اهالی ادب و قلم در جامعه راضی هستم. و نمی‌گویم شاعران و نویسندگان از این‌که اثری را خلق می‌کنند اما در تنگنا هستند باید خوشحال باشند. این حق افراد است که در هر حوزه‌ای از وضعیت معیشتی خوبی برخوردار باشند.  این چیزی که گفتم موضوع شخصی خودم بود.

الان در کنار شعر مشاغلی دیگری دارم که  زندگی‌ام  از رهگذر آن‌ها تأمین می‌شود. و این مشاغل مرتبط با کتاب است، مثلا ویراستاری، یا نوشتن نقد شعر و پژوهش‌ها ادبی. دوست داشتنی‌ترین کار برای من نوشتن است.

در این سال‌ها شاعران و نویسندگان افغانستانی بسیاری از ایران مهاجرت کردند، شما هیچ‌گاه تصمیم به مهاجرت گرفتید یا نه؟

 این امکان به‌راحتی برای همه ما فراهم نبوده که بتوانیم بین مهاجرت به کشورهای دیگر و ماندن در ایران انتخاب کنیم. اگر قرار باشد مردم انتخاب کنند شاید دست به انتخاب دیگری بزنند. بسیاری از مواقع این انتخاب یک انتخاب ناگزیر است. مهاجرت دوباره خود دشواری‌ها و دردسرهایی دارد که آن را غیرممکن می‌کند. پس ماندن در ایران برای بسیاری از مهاجران به معنای انتخاب کردن نیست، ممکن است مهاجرت مجدد برای‌شان مقدور نباشد.  بسیاری از مهاجران با تنگناهایی در اینجا سر می‌کنند و درگیر مسائلی هستند که اگر مهاجرت مجدد برایشان فراهم بود، می‌رفتند.

البته این را هم باید پذیرفت که ماندن برخی‌ها در ایران، انتخاب خودشان بوده است. کسانی هم هستند که به خاطر علقه‌های فرهنگی و دینی‌ای که در اینجا دارند مهاجرت نمی‌کنند.  برخی هم به خاطر علاقه‌های ادبی‌شان، به خاطر زبان فارسی و خدمت به آن و ارتباط با حلقه‌های ادبی و تنفس در فضای ادبیات فارسی ماندن در ایران را ترجیح می‌دهند که در مورد من، این موضوع بیشتر بود نه ناتوانی برای مهاجرت. من فضای ایران را برای خدمت به کشورم و لذت بردن از کار ادبی مناسب‌تر دیدم، لذت این‌که هر هفته در محافل شعر شرکت کنم و کارهایم را ارائه دهم. کسی که  در اروپا زندگی می‌کند شاید در طول یک سال هم برایش میسر نشود در یک محفل ادبی شرکت کند، گاه افراد به یک کشور دیگر می‌روند تا در محفل ادبی شرکت کنند.

خلاصه این‌که آنچه من و بسیاری دیگر از مهاجران را از مهاجرت دوباره به کشورهای دیگر بازداشته است، جنبه‌های فرهنگی قضیه بوده است، وگرنه تنگناهای زندگی و محدودیت‌هایی که ما مهاجرین داریم، چیزی نیست که قابل انکار باشد.

انتهای پیام

 

لینک مطلب: https://www.ansarpress.com/farsi/12617


تگ ها:






*
*

*



نیز بخوانید

چرا به ابوالعینین شعیشع لقب "اعظم‌ُ صَوت" دادند؟


مراسم اسکار ۲۰۲۱ به دلیل تبعات شیوع کرونا با دو ماه تاخیر برگزار می‌‌شود


حیدری وجودی شاعر و مولانا شناس مشهور افغانستان درگذشت


تظاهرات علیه نژادپرستی در بریتانیا؛ مدونا به جمع معترضان در لندن پیوست


سینما ماشین در تهران؛ ایده‌ای برای سرگرمی مردم در روزهای شیوع کرونا


فیلمساز ۲۴ ساله مصری منتقد عبدالفتاح سیسی در زندان درگذشت


ایران خواستار بازگرداندن آثار باستانی هخامنشی و ساسانی از اتریش شد


ریشی کاپور هنرپیشه مشهور هندی درگذشت


عرفان خان ستاره سینمای هند درگذشت


نماهنگ| "خدایا ببخش" با نوای محمود کریمی


ابتلای بازیگر سریال دوستان و مالکوم ایکس به کرونا


سروده‌ شاعر افغانستانی| چه باک، صحن و سرایت اگر قرنطینه است / که عهد ما و هوای تو عهد دیرینه است


تام هنکس هنرپیشه سرشناس هالیوود و همسرش به کرونا مبتلا شدند


جایزه بهترین فیلم بخش نسل‌ها در جشنواره برلین به «بانوی رود نیل» عتیق رحیمی رسید


گریه ها و خنده های کودک افغانستانی در جشنواره فیلم فجر / وقتی بغض طناز طباطبایی و شمیلا شیرزاد ترکید+ فیلم


از جوکر تا مستند دخترانی از افغانستان؛ برنده‌گان اسکار 2020


فیلم ’دختران اسکیت بورد افغانستان’ برندۀ جایزۀ اسکار 2020 شد


انتقاد هنرمند ایرانی از نگاه متعصبانه به کارگردان مهاجر افغانستانی


واکنش شاعران به سخنان عجیب اشرف غنی/ ما دو تن شاخه‌های یک بیدیم


لغو اکران فیلم‌های اسکاری در سینمای چین


فیلم ایرانی یلدا جایزهٔ هئیت داوران جشنوارهٔ ساندنس را برد


کتاب «تراژدي کابل بانک» در کابل رونمايي شد


افغانستان تعهد جهانی آزادی رسانه‌‎ها را امضا کرد


بزرگترین کتاب جهان با ۱۴۰۰ کیلوگرم وزن در دهکده‌ای در مجارستان


اصالت نقاشی منتسب به ون‌گوگ پس از نیم قرن تردید تایید شد





پربازدیدها
پربحث ها


اخبار تازه را در موبایل خود ببینید.

ansarpress.com/m



نظرسنجی

به نظر شما با پذیرفتن خط دیورند و مرز فعلی بین افغانستان و پاکستان توسط افغانستان، صلح در افغانستان برقرار میشود؟

بله

خیر

معلومـ نیست

مشاهده نتایج


آخرین خبرها

گلوبال تایمز: چین هر زمان بخواهد ناوهای آمریکایی را نابود می‌کند

واقعیت هولناک: وعده ترامپ برای کمرنگ شدن شیوع کرونا و تقویت اقتصاد دود شد!

افشای ابعادی تازه از فساد مالی نواز شریف

سوزان رایس: ترامپ تسلیم دشمن قسم‌خورده ما می‌شود

پرونده فساد و خیانت علیه محمد بن نایف

هشدار فرانسه به اسرائیل: اجرای طرح الحاق بدون پاسخ نمی‌ماند

هند و چین نیروهای خود را در دره گالوان یک کیلومتر عقب‌ بردند

الاخبار: سفیر آمریکا نخست وزیر لبنان را تهدید کرده است

روسیه: طالبان می تواند در ترکیب دولت وفاق ملی در افغانستان به قدرت برسد

در یک شبانه‌روز گذشته ۳۴ بیمار کووید-۱۹ در افغانستان جان باخته‌اند

کابل از خواست سازمان همکاری‌های اسلامی برای کاهش خشونت در افغانستان استقبال کرد

یک خانم توسط شوهرش در شهر کابل به قتل رسید

بازگشت کرونا؛ مرز میان پرجمعیت‌ترین ایالت‌های استرالیا بسته می‌شود

سازمان همکاری‌های اسلامی خواهان برقراری آتش‌بس در افغانستان شد

تقلای امارات در زیر بار بحران اقتصادی کرونا / چشم انداز دوبی به کجا می رسد؟

پاسپورت افغانستان بی اعتبارترین پاسپورت جهان

ترکیه مجددا آب آشامیدنی ساکنان حسکه را قطع کرد/ انتقال استحکامات نظامی جدید ارتش سوریه به حسکه

بولتون: زمان تلویزیون دیدن ترامپ به جای حضور در دفتر ریاست جمهوری آمار بسیار جالبی است

شوک بزرگ بر توافق امریکا و طالبان

تیراندازی در آمریکا دو کشته و هشت مجروح برجای گذاشت

دومین کمپاین تبلیغاتی ترامپ علیرغم انتقادات بسیار برگزار می‌شود

سناتور آمریکایی: بمباران یمنی‌ها باید متوقف شود

درخواست پارلمان کویت برای اتخاذ موضع قاطع جهانی علیه طرح صهیونیستی الحاق

تظاهرات در بلژیک علیه ممنوعیت حجاب در دانشگاه‌ها

آمار جهانی همه‌گیری کووید-۱۹/ بیشترین مبتلایان کرونا در آمریکا، برزیل و هند


خبرهای پزشکی


خبرگزاری انصار ©  |  درباره ما  |  ارتباط با ما  |  نسخه موبایل  |  پیوندها  |  طراحى و پشتيبانى توسط: شركت شبكه نگاه
استفاده از مطالب اين سايت با ذكر منبع (لينك سايت) مجاز است.