نسرین محمودی

موضوع شبکه های اجتماعی مجازی از سال 2005 میلادی تاکنون اصلی ترین مشغله کاربران انترنت در دنیا بوده است و به همین دلیل قوی ترین رسانه برخط در دنیا نامیده میشوند. تکثر، تنوع محتوایی و قابلیت های متعدد نرم افزاری و انترنتی از ویژگی هایی است که موجب اقبال وسیع کاربران از این شبکه ها شده است. قدرت برقراری نظام شبکه ای میان دوستان و همفکران کاربران به صورت منظم از ویژگی این شبکه ها است.

پیام گذاشتن در صفحه دوستان خود یکی از ویژگی های اغلب شبکه های اجتماعی است، در حالی که در همه کشورها پیام و نظر دهی که توسط کاربران در پایگاه های اجتماعی انجام میشود، قابل دسترس نیست.

آمار روز افزون بازدیدکنندگان شبکه های اجتماعی بیان کننده جذابیت های متعدد جوامع مجازی برای جذب کاربران انترنت است. راه اندازی شبکه های اجتماعی جدید نیز خود نشان دهنده میزان علاقه کاربران از این فضا است. این شبکه ها مکانی برای اشتراک گذاری عقیده ها و نظرهای کاربران است. تبادل نظر در باره ایده های جدید در فضای مجازی برای کاربران با یکدیگر در کشورهای مختلف جهان از قابلیت شبکه های مجازی است. هدف های گوناگون تجاری و تبلیغاتی باعث راه اندازی شبکه های اجتماعی میشود به همین دلیل اهمیت این شبکه ها روز افزون است و محبوبیت بیشتری بین کاربران خود پیدا کرده است. اما یکی از تهدیدات این شبکه ها تهاجم نرمی است که علیه فرهنگ اصیل یک ملت میکنند و هویت آنان را نابود میسازند.

جنگ نرم، به دلیل ماهیت خود و عدم نیاز به ابزارهای فیزیکی، به دنبال آن است که در مسافت های دورتری از مراکز طراحی کننده، به اجرا درآید. جهانی و فرامرزی بودن فضای سایبر، امکان های موردنیاز را به آسانی در اختیار طراحان جنگ نرم قرار میدهد و با فراهم شدن بسترهای فکری- فرهنگی اهداف موردنظر، از سوی جریان های درون جامعه هدف دنبال میشود. میسر بودن ارتباط دو طرفه نیز ابزارهای عملیاتی را در خدمت طراحان و رهبران مراکز مورد نظر درمی آورد و در موقعیت های حساس که امکان حضور و هدایت مستقیم میدانی حوادث، از براندازان سلب میشود؛ عناصر حاضر در صحنه نقش رسانه ای عملیات را بازی میکنند. از سوی دیگر، جنگ نرم به عناصر و سربازان میدانی نیاز دارد که از جنس مخاطبان جامعه هدف باشند.

این عناصر، باید برای خود هویتی خاص قائل باشند تا بتوانند هدایت روند درگیری را برعهده گیرند و در شرایط کنونی، امکان دسترسی به فضای مجازی به دلیل در اختیار گذاشتن لحظه ای حجم وسیعی از اخبار، اطلاعات و تسهیل ارتباط، چنین هویت کاذبی را به راحتی در میان بخشی از صحنه گردانان حوادث ایجاد میکند. نبود بسیاری قیود و محدودیت ها که برای سایر اقسام رسانه ای وجود دارد، در محیط مجازی، گستره فعالیت در این فضا را برای اهداف و انگیزه های امنیتی و سیاسی در جنگ نرم افزایش میدهد. مجموعه این شرایط است که امروزه، هوس بهره گیری از این فضا را برای غلبه بر دیگر ملت ها، در میان مراکز قدرت جهانی ایجاد میکند.

وبلاگ، فیس بوک، توئیتر، فرند فیدز و بالاترین، از جمله سایت هایی هستند که قابلیت شبکه سازی وسیعی در انترنت ایجاد کرده اند.

در برخی مواقع، این شبکه ها به عنوان سربازان جدید جنگ نرم دول غربی، اقدامات خود را به فضای وقایع جامعه نیز تسری داده و هماهنگی و سازماندهی بسیاری تجمع های سیاسی و اعتراضی را بر ضد دولت هدف، برعهده میگیرند.