منابع مطلع اعلام کرده‌اند که هیئتی متشکل از چند چهرهٔ شناخته‌شدهٔ سیاسی و پارلمانی افغانستان وارد اسلام‌آباد شده و قرار است در سلسله‌نشست‌هایی با مقام‌های ارشد امنیتی و نظامی پاکستان، دربارهٔ وضعیت کنونی افغانستان رایزنی کند.

براساس اطلاعات منابع، نثاراحمد فیضی غوریانی (وزیر پیشین صنعت و تجارت)، محمدالماس زاهد (رئیس پیشین کمیسیون امور داخلی مجلس نمایندگان)، محمد اقبال صافی (نمایندهٔ پیشین کاپیسا)، محمدعالم ساعی (نمایندهٔ پیشین تخار و والی پیشین جوزجان)، عبدالرؤوف ابراهیمی (رئیس پیشین مجلس نمایندگان) و الیاس غوریانی در ترکیب این هیئت حضور دارند.

 به‌گفتهٔ منابع، هدف اصلی این سفر، بررسی وضعیت سیاسی افغانستان، روابط با حکومت طالبان و ارزیابی فعالیت جریان‌های مخالف آنها است.

 در نشست‌های این هیئت، همچنین موضوع انسجام و هماهنگی بیشتر میان گروه‌های مخالف طالبان مطرح شده و شرکت‌کنندگان دربارهٔ امکان ایجاد سازوکار مشترک میان این جریان‌ها تبادل نظر کرده‌اند.

 یکی از منابع مدعی است که دو تبعهٔ امریکایی نیز در برخی نشست‌ها حضور داشته‌اند، اما تاکنون هیچ اطلاعاتی دربارهٔ هویت، نقش یا هدف حضور آنان منتشر نشده است.

 این سفر در حالی انجام می‌شود که اخیراً تحرکات نظامی مخالفان طالبان در شمال، جنوب و شرق کشور تشدید شده و برخی منابع نزدیک به طالبان، انگشت اتهام را به سمت پاکستان نشانه رفته‌اند و مقام‌های نظامی این رژیم نیز «استخبارات خارجی» را متهم به دست‌داشتن در این تحرکات کرده‌اند.

 از جانب دیگر، روابط طالبان و پاکستان نیز به شدت تیره و تنش‌آلود است و افزایش حملات تروریستی، بمب‌گذاری‌های مرگبار و فعالیت‌های منظم نظامی علیه ارتش پاکستان که بعضاً به درگیری‌های خونین و مرگبار منجر می‌شود، همچنان ادامه دارد و اخیراً تشدید شده است.

 مقام‌های پاکستانی به صراحت، افغانستان تحت سیطرهٔ طالبان را متهم به حمایت از تروریزم می‌کنند و هشدار می‌دهند که حمایت از گروه‌های تروریستی مانند تی‌تی‌پی، ارتش آزادیبخش بلوچستان و شاخه‌های شبه‌نظامی منشعب از این گروه‌ها در افغانستان پایگاه و پناهگاه دارند، از حمایت هند و رژیم طالبان برخوردارند و در خاک افغانستان برای حمله به مراکز نظامی پاکستان برنامه‌ریزی می‌کنند.

 در برخی موارد حتی ادعا شده که جنگجویان افغان‌تبار و از اعضای طالبان افغانستان نیز به عنوان تروریست، انتحاری یا عضو گروه‌های تروریستی در پاکستان کشته یا دستگیر شده‌اند.

 بنابراین، سفر هیئتی از فعالان دورهٔ جمهوریت به پاکستان، در زمانی حساس و حیاتی صورت می‌گیرد و در حالی که رژیم طالبان در آستانهٔ پنج‌سالگی قرار دارد، به نظر می‌رسد که پاکستانی‌ها بر تلاش‌های خود برای فشار بر این رژیم به منظور تأثیرگذاری بر سیاست‌های امنیتی و ایدئولوژیک آن، افزوده‌اند.

 با این حال، این ابهام همچنان وجود دارد که پاکستان تا کجا حاضر است به تقابل و تخاصم با طالبانی که خود آنها را به وجود آورد، حمایت کرد و به کمک امریکا به قدرت رساند، ادامه دهد؟

 پاسخی صریح، سرراست و قاطع برای این پرسش وجود ندارد؛ زیرا مقام‌های سیاسی و فرماندهان نظامی پاکستان هنوز حاضر نیستند طالبان را به طور کامل کنار بگذارند. آن‌ها ظاهراً امیدوار به تغییر رفتار طالبان هستند و علیرغم توسل گاه‌به‌گاه به اهرم‌های نظامی و سخت‌افزاری مانند حملات محدود هوایی و درگیری‌های پراکندهٔ مرزی، هنوز به تصمیمی راهبردی برای سرنگونی رژیم نرسیده‌اند.

 نمونهٔ بارز این واقعیت، عدم حملهٔ پاکستان به مراکز حساس سیاسی و نظامی رژیم طالبان یا کشتن فرماندهان و رهبران آنها است. در حالی که برخی حملات هوایی ارتش پاکستان واقعاً مرگبار و ویرانگر بوده، اما قربانیان این حملات عمدتاً غیرنظامیان - احتمالاً خانواده‌های فرماندهان تی‌تی‌پی - یا معتادان بوده‌اند؛ نه اعضا یا رهبران طالبان افغان که حامی اصلی تی‌تی‌پی محسوب می‌شوند.

این نشان می‌دهد که در پاکستان هنوز این ایده طرفداران زیادی دارد که امکان تغییر طالبان از راهی غیر از حملهٔ نظامی و سرنگونی کامل وجود دارد و بودن این رژیم بهتر از نبودن آن است.

 با این حال، چند واقعیت دیگر نیز وجود دارد که نباید نادیده گرفت. یکی شراکت امنیتی پاکستان و امریکا در قبال افغانستان است. دوطرف اخیراً بر مبارزهٔ مشترک با تروریزم از جمله در افغانستان توافق کردند و گفته می‌شود در دیدارهای هیئت افغانستان در پاکستان نیز دو فرد امریکایی حضور داشته‌اند.

 این نشان می‌دهد که تغییر مهمی ممکن است در راه باشد؛ زیرا پاکستان همواره زیر سایهٔ قدرت‌های بزرگ بازی کرده و این بار نیز مصمم است به تحریک و نیابت از امریکا وارد کارزار مهار طالبان شود.

 نکتهٔ دوم، تشدید تحرکات نظامیان ضدطالبان از جمله جبههٔ آزادی و جبههٔ متحد ملی است که متهم به دریافت حمایت از پاکستان هستند؛ اگرچه این ادعاها نیازمند اثبات هستند، اما بعید نیست که پاکستان یکی از طرف‌های بازی باشد.

 مسئلهٔ سوم هم تشدید ناامنی‌های مرگبار در داخل پاکستان است؛ چیزی که به وضوح نشان می‌دهد که تلاش برای تغییر رفتار طالبان بیهوده است و این گروه فقط زبان زور را می‌فهمد.

 با این‌همه، هنوز دربارهٔ اینکه آیا پاکستان قائل به افزایش فشار برای واداشتن طالبان به تغییر رفتارشان است یا تصمیم به سرنگونی کامل این رژیم با حمایت امریکا گرفته است، تردید وجود دارد.

 عبدالمتین فرهمند