سیلاب مرگبار اخیر در ولایت نورستان در شمال شرق افغانستان، یکی از سنگین‌ترین فجایع طبیعی کشور در سال‌های اخیر بود؛ رویدادی ناگهانی که در پی بارندگی شدید در شهر پارون و مناطق پیرامونی آن رخ داد و به‌سرعت به یک بحران انسانی تمام عیار و فاجعه‌ای ملی تبدیل شد.

بر اساس گزارش‌های رسمی، شمار قربانیان این سیلاب دست‌کم 40 نفر اعلام شده و حدود 80 نفر نیز زخمی شده‌اند. افزون بر این، بیش از 100 نفر همچنان مفقود هستند و عملیات جستجو و نجات ادامه دارد.

تلفات انسانی تنها بخشی از ابعاد این فاجعه بزرگ ملی است. سیلاب با تخریب گسترده خانه‌ها، دکان‌ها، هوتل‌ها و تأسیسات شهری، چهره پارون را به‌طور کامل دگرگون کرد. گزارش‌ها نشان می‌دهد که 70 دکان، 11 هوتل، 40 موتر و دست‌کم 30 خانه مسکونی به‌طور کامل یا جزئی نابود شده‌اند. ساختمان شهرداری پارون و حتی یک قرارگاه طالبان نیز در میان سازه‌های ویران‌شده دیده می‌شود. این حجم از تخریب، علاوه بر خسارات مالی سنگین، زندگی هزاران نفر را مختل کرده و بسیاری از خانواده‌ها را بی‌خانمان و بی‌درآمد ساخته است.

تصاویر منتشرشده از منطقه نشان می‌دهد که حجم سنگین گل‌ولای، تخته‌سنگ‌های عظیم و بقایای ساختمان‌ها سراسر شهر را پوشانده است. نبود ماشین‌آلات کافی و مسیرهای دسترسی مناسب، عملیات امدادرسانی را با دشواری جدی روبه‌رو کرد. بسیاری از روستاهای نورستان تنها از طریق جاده‌های خاکی یا مسیرهای پیاده قابل دسترسی‌اند و تخریب این مسیرها انتقال مجروحان و رساندن دوا و تجهیزات را کند کرده است. این وضعیت در کشوری که پیش از این نیز با بحران خدمات صحی و کمبود زیرساخت‌های امدادی مواجه بود، ابعاد فاجعه را تشدید کرد.

واکنش‌های داخلی به این حادثه سریع اما محدود بود. سخنگویان طالبان با انتشار پیام‌هایی در شبکه‌های اجتماعی، ضمن ابراز تسلیت، بر ادامه عملیات جستجو و نجات تأکید کردند. اگرچه رهبر طالبان همچنان مثل همیشه سکوت کرده است و ظاهرا آن را ناشی از اراده و حکمت الهی می‌داند و هرگونه‌ همدردی و تلاش برای کاهش رنج مردم را مخالفت با اراده خدا می‌داند!

اداره ملی آمادگی مبارزه با حوادث طبیعی تیم‌هایی را برای بررسی وضعیت و کمک‌رسانی به نورستان اعزام کرد و هشدارهایی درباره احتمال وقوع سیلاب‌های بیشتر در دیگر ولایت‌ها صادر شد. با این حال، گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد که مردم محلی در بسیاری از نقاط بدون تجهیزات حرفه‌ای، خود در حال جست‌وجوی مفقودان هستند؛ وضعیتی که نشان‌دهنده ضعف ساختاری در مدیریت بحران و کمبود امکانات امدادی است.

در سطح بین‌المللی، واکنش‌ها محدود اما قابل توجه بود. وزارت خارجه هند اعلام کرد که کمک‌های بشردوستانه خود را برای آسیب‌دیدگان نورستان به اداره مدیریت حوادث طالبان تحویل داده است. این اقدام، هرچند کوچک، نشان‌دهنده نیاز فوری افغانستان به حمایت خارجی در مواجهه با بحران‌های طبیعی است؛ بحرانی که با تغییرات اقلیمی، جنگل‌زدایی، فقر ساختاری و ضعف زیرساخت‌ها تشدید شده و هر سال تلفات بیشتری برجای می‌گذارد.

سیلاب نورستان بار دیگر آسیب‌پذیری شدید افغانستان در برابر رویدادهای طبیعی را آشکار کرد. دهه‌ها جنگ، نبود برنامه‌ریزی شهری، ساخت‌وسازهای غیرایمن و کمبود زیرساخت‌های مقاوم، باعث شده‌اند که حتی بارندگی‌های شدید معمولی نیز به فجایع مرگبار تبدیل شوند. بسیاری از خانه‌ها در نورستان از گِل و خشت خام ساخته شده‌اند و توان مقاومت در برابر سیلاب را ندارند. افزون بر این، نبود دیوارهای محافظتی کافی در کنار رودخانه‌ها، تخریب جنگل‌ها و تغییرات اقلیمی، خطر وقوع سیلاب‌های ناگهانی را افزایش داده است.

در چنین شرایطی، ضرورت کمک‌های فوری و تدابیر پیشگیرانه بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. کمک‌های فوری باید شامل اسکان اضطراری، تأمین آب سالم، غذا، دوا، تجهیزات امدادی و ماشین‌آلات سنگین برای پاک‌سازی و جستجو باشد؛ اما در بلندمدت، افغانستان نیازمند برنامه‌ای جامع برای مدیریت خطرات طبیعی است؛ اقداماتی مانند ساخت دیوارهای محافظتی در مناطق سیل‌خیز، احیای جنگل‌ها، ایجاد سیستم‌های هشدار سریع، مقاوم‌سازی خانه‌ها و زیرساخت‌ها، و آموزش جوامع محلی برای واکنش سریع در شرایط اضطراری.

بر این اساس، سیلاب نورستان تنها یک حادثه طبیعی نبود؛ نمادی از بحران ساختاری و انسانی افغانستان است. اگر تدابیر پیشگیرانه جدی اتخاذ نشود، فجایع مشابه در آینده همچنان محتمل و پیامدهای آن کماکان مرگبار و ویرانگر خواهد بود. افق