دولت چین اعلام کرده است که مذاکرات صلح میان طالبان افغانستان و هیات پاکستان در شهر ارومچی این کشور در حال پیشرفت است.

به گزارش انصارپرس، روزنامه واشنگتن پست در گزارشی گفته است که دولت چین اعلام کرده که مذاکرات صلح میان طالبان افغانستان و هیات پاکستان در شهر ارومچی این کشور در حال پیشرفت است.

پس از سه روز از آغاز مذاکرات، چین همچنان در خصوص مواردی که در آن پیشرفت صورت گرفته است، جزئیات نداده است.

پیش از این مائو نینگ؛ سخنگوی وزارت خارجه چین، در نشست خبری گفت که پس از تشدید تنش‌ها میان طالبان و پاکستان، این کشور از طریق کانال‌ها و در سطوح مختلف با هر دو طرف در تماس نزدیک بوده و زمینه‌های لازم برای گفتگو را فراهم کرده است.

به باور کارشناسان، این رویداد نشان‌دهنده نقش فعال و فزاینده پکن در حل و فصل مناقشات منطقه‌ای است. با این حال، پس از سه روز از آغاز مذاکرات، چین همچنان از ارائه جزئیات درباره مواردی که در آنها پیشرفت صورت گرفته، خودداری کرده است. این ابهام، تحلیلگران را به ارزیابی محتاطانه‌ای از دستاوردهای واقعی این گفتگوها واداشته است.

پیش از این، مائو نینگ؛ سخنگوی وزارت خارجه چین، در نشست خبری خود اعلام کرده بود که پس از تشدید تنش‌ها میان طالبان و پاکستان، این کشور از طریق کانال‌ها و در سطوح مختلف با هر دو طرف در تماس نزدیک بوده و زمینه‌های لازم برای گفتگو را فراهم کرده است. این اظهارات نشان می‌دهد که پکن نه تنها نقش یک میانجی غیرفعال، بلکه یک تسهیل‌گر فعال را بر عهده گرفته است.

در این میان، شهر ارومچی، مرکز منطقه خودمختار سینکیانگ، به دلیل همجواری با هر دو کشور و حساسیت‌های امنیتی خاص خود (نظیر حضور گروه‌های جدایی‌طلب قومی-مذهبی)، انتخاب هوشمندانه‌ای بوده است؛ چرا که هرگونه بی‌ثباتی در افغانستان یا پاکستان به طور مستقیم امنیت این منطقه راهبردی چین را تهدید می‌کند.

اما واقعیت میدانی با فضای دیپلوماتیک تبلیغ شده توسط چین فاصله دارد. همزمان با اعلام "پیشرفت" مذاکرات، گزارش‌هایی از ادامه درگیری‌های مرزی میان نیروهای پاکستانی و طالبان منتشر می‌شود. پاکستان مدعی است که طالبان افغانستان به گروه تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی) پناه می‌دهد و اجازه می‌دهد از خاک افغانستان علیه پاکستان عملیات انجام دهند. در مقابل، طالبان افغانستان این اتهامات را رد کرده و بر اصل "عدم مداخله در امور یکدیگر" تأکید دارد. این شکاف عمیق اعتماد، نشان می‌دهد که آنچه چین آن را "پیشرفت" می‌نامد، احتمالاً بیشتر به جنبه‌های رویه‌ای و تشریفاتی مذاکرات مربوط می‌شود تا حل بنیادین اختلافات.

به این ترتیب، چند نکته کلیدی در تحلیل این وضعیت وجود دارد. نخست، سطح هیات‌های اعزامی به ارومچی است. بر اساس برخی گزارش‌های غیررسمی، هیات‌های حاضر در ارومچی عمدتاً شامل مقامات سطح میانی و کارشناسان بوده‌اند، نه تصمیم‌گیرندگان عالی‌رتبه. این موضوع حاکی از آن است که دور فعلی مذاکرات بیشتر جنبه "آماده‌سازی زمینه" و "اکتشافی" دارد تا یک نشست تعیین‌کننده.

هدف اصلی، حفظ کانال‌های ارتباطی و جلوگیری از تشدید غیرقابل کنترل تنش‌ها بوده است.

دوم، منافع استراتژیک پکن. چین به عنوان بزرگترین سرمایه‌گذار در پروژه "یک کمربند یک جاده" و کریدور اقتصادی چین-پاکستان (سیپک)، نمی‌تواند شاهد هرج‌ومرج در غرب خود باشد. پکن به دنبال تثبیت سریع اوضاع است، حتی اگر این تثبیت به معنای دستیابی به یک "صلح موقت و ناپایدار" باشد تا زمان لازم برای تکمیل پروژه‌های زیرساختی خود را به دست آورد.

سوم، نقش ایالات متحده و هند به عنوان بازیگران غایب اما تأثیرگذار. تشدید تنش میان کابل و اسلام‌آباد، تا حدی ناشی از خلأ قدرت پس از خروج امریکا از افغانستان و افزایش نفوذ هند در روابط با طالبان (از طریق کمک‌های بشردوستانه) است. چین با ایفای نقش میانجی، سعی دارد این خلأ را پر کرده و مانع از آن شود که هند بتواند از اختلافات پاکستان و افغانستان به نفع خود بهره‌برداری کند.

از این منظر، خودِ برگزاری مذاکرات (صرف‌نظر از نتیجه آن) برای پکن یک پیروزی محسوب می‌شود، زیرا نشان می‌دهد که بازیگران کلیدی منطقه به جای اتکا به غرب، برای حل مشکلات خود به چین روی آورده‌اند.

با این حال، فقدان شفافیت چین در مورد جزئیات پیشرفت‌ها، نگران‌کننده است. احتمال دارد که "پیشرفت" اعلام شده، صرفاً به توافق بر سر یک چارچوب ارتباطی یا فهرستی از موضوعات قابل بحث در دورهای بعدی محدود باشد. در شرایطی که حملات انتحاری در پاکستان و بمباران‌های تلافی‌جویانه در افغانستان ادامه دارد، اعلام "پیشرفت" بدون ارائه شواهد عینی، بیشتر به یک اقدام تبلیغاتی شبیه است تا یک واقعیت ملموس.

چین برای حفظ اعتبار خود به عنوان یک میانجی قدرتمند، باید در گام بعدی، طرفین را به سمت اقدامات عملی مانند آتش‌بس قابل تأیید و آغاز مبادله زندانیان سوق دهد. در غیر این صورت، این "پیشرفت" تنها به یک یادداشت تفاهم روی کاغذ تبدیل خواهد شد که در برابر واقعیت‌های سخت میدانی دوامی نخواهد آورد.

در مجموع، مذاکرات ارومچی یک گام مثبت اما بسیار شکننده است که موفقیت واقعی آن منوط به اراده جدی طالبان و پاکستان برای دادن امتیازات متقابل و هزینه‌بر است؛ چیزی که هنوز نشانه‌ای از آن دیده نمی‌شود. مهدی نوری