در میانه یک نبرد تمام‌عیار که روحیه ملت و اقتدار نیروهای مسلح، برگ برنده ایران است، هر سخنی که بوی ضعف بدهد، بازی در زمین دشمن است. اگر توانایی مدیریت کلام در سطح یک رئیس‌جمهور مقتدر را ندارید، سکوت کنید تا لرزش صدایتان، دستاوردهای پولادین نیروهای مسلح را

در روزهایی که فضای منطقه درگیر تجاوزات امریکا-اسرائیل است و ایران در یکی از حساس‌ترین مقاطع امنیتی خود قرار دارد، سخنان اخیر مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری ایران مبنی بر عذرخواهی از همسایگان ایران و تأکید بر اینکه شورای رهبری به نیروهای مسلح دستور داده به همسایگان حمله نکنند، واکنش‌ها و پرسش‌های جدی را در افکار عمومی ایجاد کرده است. این سخنان در شرایطی مطرح می‌شود که حملات نظامی امریکا-اسرائیل علیه ایران با استفاده از خاک برخی کشورهای عربی منطقه صورت می‌گیرد؛ واقعیتی که بسیاری آن را مصداق آشکار مشارکت یا حداقل همراهی برخی همسایگان با عملیات علیه ایران می‌دانند.

در چنین وضعیتی، طرح سخنان ملتمسانه و عذرخواهانه نه‌تنها کمکی به تقویت جایگاه ایران در معادلات منطقه‌ای نمی‌کند، بلکه می‌تواند به‌عنوان نشانه‌ای از ضعف یا تردید تعبیر شود. مسئله‌ای که بیش از هر چیز، با روحیه‌ای که ملت ایران در طول دهه‌ها در برابر فشارهای خارجی از خود نشان داده، در تضاد قرار دارد.

از سوی دیگر، این سخنان زمانی مطرح می‌شود که هر روزه پیکر قربانیان حملات نیروهای متجاوز امریکایی-اسرائیلی در حال تشییع شدن است، به‌ویژه فاجعه‌ای مانند شهادت حدود 200 کودک مدرسه‌ای در منطقه میناب که آن فاجعه هولناک که در نتیجه حملات هوایی امریکا-اسرائیل رخ داد و قلب هر آزاده‌ای در دنیا را به درد آورد. این کودکان، نماد مظلومیت ملت ایران بودند و هم چنین به شهادت رساندن مرجع تقلید شیعیان جهان و رهبر جمهوری اسلامی که به نمادی از مقاومت و رنج و هزینه‌هایی تبدیل شده که مردم ایران در این تجاوزات پرداخت کرده‌اند. در چنین فضایی، عذرخواهی از کشورهایی که خاکشان محل عملیات نظامی علیه ایران بوده، برای بسیاری از افکار عمومی نه نشانه دیپلماسی، بلکه بی‌احترامی به خون قربانیان تلقی می‌شود.

مشکل اساسی اما شاید در نوع نگاه سیاسی مسعود پزشکیان باشد. به نظر می‌رسد  رئیس جمهور ایران هنوز هم گاهی از جایگاه یک نماینده مجلس سخن می‌گوید، نه از جایگاه رئیس قوه مجریه کشوری که درگیر یک تجاوز نظامی امریکایی-اسرائیلی و منطقه‌ای پیچیده است. ادبیات یک نماینده مجلس ممکن است بر پایه گفت‌وگو، نصیحت یا حتی عذرخواهی شکل بگیرد؛ اما ادبیات یک رئیس‌جمهور در شرایط تنش و جنگ، بیش از هر چیز باید بر اقتدار، محاسبه‌گری و مدیریت افکار عمومی استوار باشد.

وقتی رئیس‌جمهور ایران از همسایگانی که خاک خود را در اختیار سنتکام و جنگنده‌های آمریکایی قرار می‌دهند عذرخواهی می‌کند، عملاً «هزینه همکاری با دشمن» را برای آن‌ها به صفر می‌رساند. این پیام به همسایگان مخابره می‌شود که می‌توانند پایگاه‌های خود را در اختیار متجاوز بگذارند و در نهایت با یک «ببخشید» از سوی عالی‌ترین مقام اجرایی ایران روبرو شوند. این تضاد میان "صلابت میدان" و "ضعف پاستور"، دشمن را به محاسبه غلط و تشدید فشارها ترغیب می‌کند، چرا که حس می‌کنند بدنه اجرایی ایران لرزان است.

این نخستین بار هم نیست که سخنان رئیس‌جمهور ایران باعث ایجاد یأس یا سردرگمی در بخشی از افکار عمومی می‌شود. از ابتدای دوره ریاست‌جمهوری او، اظهارنظرهایی که گاه با لحن ملتمسانه یا بیش از حد مصالحه‌جویانه مطرح شده‌اند، بارها محل بحث بوده است. اما تکرار چنین ادبیاتی در زمانی که کشور درگیر حملات نظامی و فشار خارجی است، مسئله‌ای بسیار جدی‌تر از یک لغزش کلامی ساده به نظر می‌رسد.

یکی از عادات آشکار در سخنان پزشکیان، استفاده از واژه‌ها و جملاتی است که بیشتر رنگ و بوی درخواست و خواهش دارد تا موضع‌گیری قاطع. این در حالی است که در شرایط کنونی، نه تنها نشانه‌ای از شکست برای ملت ایران دیده نمی‌شود، بلکه بسیاری از ناظران معتقدند مقاومت جامعه و واکنش نیروهای مسلح ایران معادلات منطقه‌ای را برای بسیاری از قدرت‌ها غیرمنتظره کرده است.

در چنین شرایطی پرسش اساسی این است: چه ضرورتی وجود دارد که با بیان سخنانی که بیشتر به عذرخواهی شباهت دارد، فضایی ایجاد شود که دشمنان ایران از آن بهره‌برداری تبلیغاتی کنند؟ آیا چنین سخنانی در نهایت به تقویت موقعیت ایران کمک می‌کند یا تنها باعث خوشحالی چهره‌هایی مانند دونالد ترامپ  و دیگر مخالفان ایران در صحنه بین‌المللی می‌شود؟

سیاست در زمان بحران، بیش از هر چیز به دقت در کلام نیاز دارد. هر جمله یک مقام عالی‌رتبه می‌تواند پیام‌های چندلایه‌ای به افکار عمومی داخلی، متحدان منطقه‌ای و دشمنان خارجی ارسال کند. از همین رو، گاهی سکوت سنجیده بسیار مؤثرتر از سخنانی است که می‌تواند برداشت‌های نادرست ایجاد کند.

در چنین شرایطی شاید تنها یک توصیه ساده بتوان مطرح کرد: اگر امکان بیان مواضعی روشن، قاطع و در راستای منافع ایران، اسلام و مسلمین وجود ندارد، سکوت کم‌هزینه‌ترین و عاقلانه‌ترین گزینه است. گاهی حرف نزدن، بسیار مفیدتر از سخنانی است که ناخواسته به ابزار تبلیغاتی دشمنان تبدیل می‌شود. بلی آقای پزشکیان! اگر در میانه یک نبرد تمام‌عیار که روحیه ملت و اقتدار نیروهای مسلح، برگ برنده ایران است، هر سخنی که بوی ضعف بدهد، بازی در زمین دشمن است. اگر توانایی مدیریت کلام در سطح یک رئیس‌جمهور مقتدر را ندارید، سکوت کنید تا لرزش صدایتان، دستاوردهای پولادین نیروهای مسلح را ذوب نکند و باعث شادی کودک کشانی مانند ترامپ-نتانیاهو نشود.

ج - س