مقام‌های روسیه اعلام کردند که انفجار بامداد سه‌شنبه در نزدیکی ایستگاه راه‌آهن ساویولوفسکی در مرکز مسکو، یک حمله انتحاری بوده است. این حادثه منجر به کشته شدن یک افسر پولیس ترافیک و زخمی شدن دو مامور دیگر شده است.

وزارت داخله روسیه گفت که ماموران پولیس در حال گشت‌زنی در میدان ایستگاه ساویولوفسکی بودند که آماج حمله قرار گرفتند.

کمیته تحقیقات روسیه مظنون را مردی 22 ساله از جمهوری اودمورتیا معرفی کرده که تبعه روسیه بوده است.

ولادیمیر پوتین گفت که این فرد ظاهراً از طریق اینترنت جذب شده بود. او گفت که حملات تروریستی در روسیه افزایش یافته و تأکید کرد که بیشتر آن‌ها به دست نهادهای استخباراتی اوکراین انجام می‌شود.

انفجار مرگبار بامداد سه‌شنبه در نزدیکی ایستگاه ساویولوفسکی مسکو که مقام‌های روسیه آن را یک حمله انتحاری توصیف کرده‌اند، در بستری رخ می‌دهد که طی سال‌های اخیر تهدیدهای تروریستی علیه روسیه از چندین جهت افزایش یافته است. این حادثه که به کشته شدن یک افسر پولیس ترافیک و زخمی شدن دو تن دیگر انجامید، بار دیگر نشان داد که امنیت داخلی روسیه در برابر موجی از تهدیدهای چندلایه، از اوکراین تا آسیای مرکزی و افغانستان، با چالش‌های فزاینده روبه‌رو است.

بر اساس گزارش‌ها، فرد مهاجم یک جوان 22 ساله از جمهوری اودمورتیا بوده و ولادیمیر پوتین نیز گفته است که او از طریق اینترنت جذب شده و بسیاری از حملات اخیر را به نهادهای استخباراتی اوکراین نسبت داده است.

در سال‌های اخیر، جنگ اوکراین نه‌تنها جبهه‌ای نظامی؛ بلکه بستری برای تشدید فعالیت‌های خرابکارانه و حملات تروریستی علیه روسیه ایجاد کرده است. مسکو بارها اعلام کرده که اوکراین یا گروه‌های مرتبط با آن در تلاش‌اند تا با بهره‌گیری از تاکتیک‌های تروریستی، به ساختارهای امنیتی دولت و امنیت عمومی مردم روسیه آسیب بزنند. هرچند این مواضع از سوی کی‌یف رد می‌شود؛ اما فضای جنگی و تنش‌های خصمانه، زمینه را برای افزایش حملات تروریستی، توطئه‌های مرگبار و اقدامات غیرقابل پیش‌بینی فراهم کرده است. حمله اخیر در مسکو نیز در چنین فضایی رخ داده و هم‌زمانی آن با سالگرد جنگ اوکراین، حساسیت‌ها را بیشتر کرده است.

در کنار جبهه اوکراین، رشد افراط‌گرایی و رخنه گروه‌های تروریستی در آسیای مرکزی نیز طی سال‌های اخیر به یکی از منابع بالقوه تهدید برای امنیت روسیه تبدیل شده است. گزارش‌های امنیتی نشان می‌دهد که هرچند کشورهای آسیای مرکزی در سال‌های اخیر شاهد حملات بزرگ نبوده‌اند؛ اما بازداشت‌های متعدد، فعالیت هسته‌های کوچک افراطی و حضور تروریست‌های سابق در منطقه، نگرانی‌ها را افزایش داده است.

 بسیاری از این افراد، در گروه‌های تروریستی مانند داعش در سوریه، عراق یا افغانستان عضو بوده و برخی از آنان در سال‌های گذشته در حملات داخل روسیه نقش داشته‌اند.

علاوه بر این، افغانستان پس از خروج امریکا در سال 2021 و بازگشت طالبان به قدرت نیز به یکی از مهم‌ترین منابع تهدید علیه امنیت روسیه و متحدان سنتی این کشور در آسیای مرکزی تبدیل شده است. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که با وجود تلاش طالبان برای کنترول اوضاع، گروه‌هایی مانند داعش خراسان همچنان فعال‌اند و می‌توانند تهدیدهای فرامرزی ایجاد کنند. این وضعیت باعث شده تا روسیه حضور و نفوذ امنیتی خود را در آسیای مرکزی تقویت کند؛ زیرا هرگونه بی‌ثباتی در افغانستان می‌تواند به‌سرعت به شمال سرایت کرده و امنیت روسیه را تحت تأثیر قرار دهد.

به این ترتیب، حمله تروریستی اخیر در مسکو را می‌توان بخشی از روند رو به افزایش تهدیدهای تروریستی علیه روسیه دانست؛ تهدیدهایی که از سه مسیر اصلی سرچشمه می‌گیرند: نخست، فضای جنگی و خصومت شدید با اوکراین که زمینه را برای عملیات خرابکارانه فراهم کرده است؛ دوم، فعالیت هسته‌های افراطی در آسیای مرکزی و توسعه تروریزم در همسایگی افغانستان که هرچند در کشورهای خود کمتر فعال‌اند؛ اما در خارج از منطقه، از جمله روسیه، خطرآفرین هستند؛ و سوم، وضعیت بی‌ثبات افغانستان که همچنان منبع بالقوه صدور افراط‌گرایی، تروریزم و ناامنی به شمال است. ترکیب این عوامل نشان می‌دهد که روسیه با یک تهدید چندلایه و پیچیده روبه‌رو است که مقابله با آن نیازمند رویکردی جامع، تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و بازنگری در سیاست‌های امنیتی داخلی است. مهدی نوری