خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان بار دیگر تاکید کرد که طالبان باید تروریست‌ها را مهار کند، در غیر آن، پاکستان در انجام حملات هوایی بیشتر به افغانستان تردید نخواهد کرد.

وزیر دفاع پاکستان به فرانس24 گفت هر حمله‌ای در پاکستان، از حمایت طالبان برخوردار است.

او افزود اگر کسی در کابل بتواند صلح را تضمین کند، بدیهی است که هیچ خصومتی وجود نخواهد داشت، «اما آنها همچنان به حمایت و همدستی با توطئه‌گران ادامه می‌دهند.»

وزیر دفاع پاکستان در مصاحبه با شبکه دویچه وله آلمان هم گفته است که کشورش میدان نفوذ در افغانستان را به دیگر کشورهای منطقه باخته است.

سخنان هشدارآمیز تازه خواجه آصف؛ وزیر دفاع پاکستان، نشانه‌ یک جابه‌جایی ژئوپلیتیک عمیق در منطقه است. پاکستان که دهه‌ها افغانستان را عمق استراتژیک خود می‌دانست، امروز با واقعیتی روبه‌رو است که نشان می‌دهد این کشور نه‌تنها نفوذ سنتی خود را از دست داده؛ بلکه رقیب دیرینه‌اش، هند، توانسته است بدون هزینه‌های نظامی و امنیتی قابل توجه و حتی قابل مقایسه با پاکستان، جایگاه مؤثرتری در کابل پیدا کند؛ چیزی که خواجه آصف هم به آن اعتراف می‌کند. این تحول نتیجه‌ مجموعه‌ای از اشتباهات محاسباتی پاکستان، تغییر رفتار طالبان، و تغییر موازنه‌ قدرت در منطقه پس از خروج امریکا از افغانستان است.

پاکستان تصور می‌کرد که با بازگشت طالبان به قدرت، کابل بار دیگر به حوزه‌ نفوذ اسلام‌آباد تبدیل می‌شود؛ اما طالبان دوره دوم، می‌خواهد نشان دهد که یک بازیگر مستقل است نه لزوما نیروی نیابتی پاکستان؛ گروهی که برای بقا و مشروعیت بین‌المللی، نیازمند تنوع‌بخشی به روابط خارجی خود است. طالبان می‌داند که اتکای یک‌جانبه به پاکستان، آن را در برابر فشارهای سیاسی و اقتصادی آسیب‌پذیر می‌کند. بنابراین، روابط خود را با ایران، چین، روسیه و حتی هند گسترش داده است. هند نیز با هوشمندی از این فرصت استفاده کرده و بدون به رسمیت شناختن طالبان، از طریق کمک‌های بشردوستانه، پروژه‌های عمرانی و دیپلوماسی آرام، جایگاهی پایدار در افغانستان تحت حاکمیت طالبان ایجاد کرده است. این مدل نفوذ، برخلاف نفوذ امنیت‌محور پاکستان، هزینه‌ کمتری دارد و مقاومت کمتری برمی‌انگیزد و بدون شک، بازخورد و بازدهی بیشتری نیز خواهد داشت؛ چیزی که پاکستان، از انجام آن ناتوان است.

در مقابل، پاکستان با بحران امنیتی فزاینده‌ای روبه‌رو شده است؛ بحرانی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم از قدرت گیری طالبان در افغانستان و مداخلات مستمر امنیتی راولپندی در امور داخلی این کشور ناشی می شود. افزایش حملات تحریک طالبان پاکستان ضربه‌ سنگینی به امنیت داخلی این کشور وارد کرده است. اسلام‌آباد انتظار داشت طالبان کابل، تی‌تی‌پی را مهار کند، اما طالبان نه توانایی و نه تمایل دارند که علیه گروهی با پیوندهای ایدئولوژیک و قبیله‌ای مشترک اقدام نظامی انجام دهند. طالبان نمی‌خواهند وارد جنگ داخلی جدیدی شوند و از سوی دیگر، از تی تی پی به‌عنوان اهرم فشار علیه پاکستان استفاده می‌کنند. این وضعیت باعث شده که پاکستان احساس کند «فریب خورده» و اکنون با تهدید حملات هوایی تلاش می‌کند طالبان را وادار به همکاری کند؛ اما این تهدیدها بیش از آنکه نشانه‌ قدرت باشد، بازتاب‌دهنده‌ ضعف و سردرگمی استراتژیک اسلام‌آباد است.

در کنار این، بحران اقتصادی و سیاسی داخلی پاکستان نیز نقش مهمی در کاهش نفوذ منطقه‌ای این کشور دارد؛ کشوری که درگیر فروپاشی اقتصادی، بی‌ثباتی سیاسی و شکاف میان ارتش و احزاب است، نمی‌تواند سیاست خارجی فعالی داشته باشد. چین، شریک اصلی پاکستان نیز اولویت‌های خود را تغییر داده است. پکن به ثبات افغانستان برای امنیت پروژه‌های اقتصادی‌اش نیاز دارد و نمی‌خواهد در رقابت پاکستان و طالبان گرفتار شود. به همین دلیل، چین روابط مستقیم خود با طالبان را تقویت کرده و دیگر نفوذ خود را صرفاً از کانال پاکستان اعمال نمی‌کند. این تغییر، یکی از ستون‌های سنتی نفوذ پاکستان را تضعیف کرده است.

در چنین شرایطی، سخنان خواجه آصف مبنی بر اینکه «پاکستان میدان نفوذ در افغانستان را به دیگران باخته است»، اعترافی کم‌سابقه و مهم است. این سخن نشان می‌دهد که دکترین 40 ساله‌ پاکستان درباره‌ افغانستان، که بر حمایت از گروه‌های نیابتی استوار بود، اکنون فروپاشیده است. طالبان نه‌تنها حاضر نیست در برابر خواسته‌های پاکستان تمکین کند؛ بلکه با استفاده از کارت هند و دیگر بازیگران منطقه‌ای، در حال ایجاد توازن در برابر فشارهای اسلام‌آباد است. حامد احمدی