خبرگزاری فرانسه به تازگی با انتشار گزارشی به برخی اسناد و مدارکی پرداخته که ثابت می کنند محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان پدر خود ملک سلمان را از عرصه سیاسی این کشور کنار گذاشته تا حاکمیت را به دست گرفته و زمینه بر تخت نشستن خود را فراهم کند.

خبرگزاری فرانسه در گزارشی به نقل از برخی کارشناسان و دیپلمات ها نوشت، محمد بن سلمان در حال تغییر از حاکم واقعی عربستان به پادشاهی که هنوز بر تخت ننشسته، است، در حالی که ملک سلمان پا به سن گذاشته، در حال حاضر بن سلمان به استقبال مهمانان خارجی رفته و ریاست اجلاس های منطقه ای به میزبانی کشورش را به دست گرفته است.

همه گیری کرونا و نگرانی ها بابت سلامتی پادشاه ۸۵ ساله عربستان این فرصت را به پسر ۳۶ ساله او داده تا در دیدارهای علنی و میزبانی ها زمام امور در این کشور را به دست بگیرد و این در حالی است که ملک سلمان از حضور خود در تجمع ها کاسته است.

از ژوئن ۲۰۱۷ که محمد بن سلمان به عنوان ولیعهد عربستان تعیین شد، او به عنوان حاکم دوفاکتوی این کشور شناخته می شود؛ اما او به تازگی در اوایل ماه جاری میلادی به تنهایی به استقبال امانوئل ماکرون، رئیس جمهوری فرانسه رفت و ریاست اجلاس سران کشورهای حوزه خلیج فارس در ریاض را برعهده گرفت.

این در حالی است که ملک سلمان به ندرت از حضور در اجلاس سالانه کشورهای حوزه خلیج فارس و سخنرانی در این اجلاس صرف نظر می کند و او به علاقه اش برای دست دادن با تعداد بیشتری از شرکت کنندگان مشهور است.

یاسمین فاروق، یکی از پژوهشگران پژوهشکده کارنگی اظهار کرد: این ایده که ولیعهد، حاکم فعلی کشور شده، با روسای کشورهای خارجی دیدار کرده و ریاست اجلاس ها را بر عهده داشته باشد، زمانی گرفته شد که پادشاهان سعودی از وضعیت جسمانی مناسبی برخوردار نبودند.

فاروق در این اظهارات خود به دوره ای از تاریخ عربستان اشاره کرد که ملک عبدالله، پادشاه فقید این کشور ولیعهد ملک فهد بود، در واقع ملک فهد در ۱۰ سال پایانی عمر خود چندین بار سکته کرد و در آن سال ها قادر به رسیدگی به امور کشور نبود و ولیعهدش کارها را انجام می داد.

فاروق در ادامه گفت: نکته جدیدی که وجود دارد این است که نقش موازی و بلکه پررنگ تر ولیعهد حتی زمانی که ملک سلمان تمامی مسؤولیت های خود را انجام می دهد، از سوی مردم و رسانه ها پذیرفته شده است.

ملک سلمان از زمان شروع کرونا در منطقه شهر نئوم مستقر است که با طرح ابتکاری بن سلمان در حال احداث در ساحل دریای سرخ واقع در شمال غرب عربستان است.

در حقیقت آخرین مسؤول خارجی که ملک سلمان با او در ریاض دیدار کرد، دومینیک راب، وزیر خارجه سابق انگلیس در مارس ۲۰۲۰ بود و پس از آن او ژوئیه گذشته با هیثم بن طارق، پادشاه عمان در شهر نئوم دیدار کرد.

آخرین سفر خارجه ملک سلمان نیز در ژانویه ۲۰۲۰ به کشور عمان بود که برای عرض تسلیت بابت درگذشت سلطان قابوس بن سعید، پادشاه فقید عمان به این کشور سفر کرده بود.

بن سلمان از زمانی که ولیعهد عربستان شده، تغییرات اجتماعی بزرگی را در این کشور محافظه کار اعمال کرده و او برای گسترش اسلامی میانه رو تبلیغ کرده و درب های این کشور را به روی انواع سرگرمی ها و تفریحات و گردشگری گشوده و برای جذب سرمایه گذاران خارجی با هدف توسعه منابع اقتصادی این کشورِ متکی به نفت تلاش کرده است.

با این حال بن سلمان که در پست های مختلفی از جمله معاون نخست وزیر، وزیر دفاع و رئیس صندوق سرمایه گذاری های عمومی مشغول به فعالیت است، با چالش های متعددی مواجه است که مهمترین آنها پرونده قتل جمال خاشقچی، روزنامه نگار عربستانی است که در سال ۲۰۱۸ در ساختمان کنسولگری عربستان در شهر استانبول به دست چند عربستانی کشته شد.

چنین به نظر می رسد که بن سلمان در مقایسه با پدرش ملک سلمان از همگرایی احتمالی با رژیم صهیونیستی بیشتر استقبال می کند.

کریستین دیوان، پژوهشگر موسسه کشورهای عرب حوزه خلیج فارس در واشنگتن اظهار کرد: ولیعهد از طول عمر ملک سلمان استفاده می کند، در واقع حضور مستمر او حاکمیت سنتی را فراهم می کند که خود پوششی برای اقدامات جوان گرایانه و غیر سنتی بن سلمان است.

مقامات عربستانی علت غیبت ملک سلمان در نشست کشورهای حوزه خلیج فارس در ریاض را توضیح ندادند به ویژه که او تنها دو روز قبل از این اجلاس، به مناسبت تصویب بودجه سخنرانی تلویزیونی داشت.

در همین راستا علی الشهابی، مشاور دولت عربستان به نقل از برخی منابع موثق توییت کرد: ملک سلمان از وضعیت جسمانی خوبی برخوردار است؛ اما زمانی که ماسک می زند، احساس راحتی ندارد، او تمایل دارد با مردم دست بدهد و به گرمی از آنها استقبال کند، بنابراین برای حفظ سلامتی ایشان و دور بودن از جمعیت، تدابیر احتیاطی بیشتری در پیش گرفته شدند.

پیش از اجلاس اخیر، بن سلمان سفری پنج روزه به کشورهای حوزه خلیج فارس داشت و استقبال ها از او در این سفر تقریبا در سطح پادشاهی بود و این سفرها به شکل گسترده ای در رسانه ها بازتاب داده شدند.

یک دیپلمات غربی در ریاض گفت: هماهنگی ها با دفتر پادشاهی از طریق دفتر بن سلمان انجام می شوند این در حالی است که ملک سلمان نزدیک به دو سال است در رسانه ها حضور نیافته است.

این دیپلمات که ترجیح داد نامش فاش نشود، در ادامه گفت: ولیعهد جایگاه خود را از وضعیت پادشاه آینده به ایده پادشاهی که هنوز تاج گذاری نشده تغییر داد.

به نظر می رسد مدت های طولانی است که مسیر بن سلمان برای رسیدن به حاکمیت و بر تخت نشستن فراهم شده و هیچ مانعی برای بر تخت نشستن او وجود ندارد چرا که او تمامی رقبای خود را یکی پس از دیگری کنار زده و اکنون نیز مخالفانش در خارج از عربستان پراکنده هستند.

حسین ابیش، از پژوهشگران برجسته موسسه کشورهای عرب حوزه خلیج فارس اظهار کرد: هیچ منبع مشخصی برای اپوزیسیون فعال در داخل خاندان پادشاهی و یا بیرون آن وجود ندارد و بن سلمان آشکارتر و قدرتمندتر شده و روند جانشینی با گام های بلندی ادامه دارند.

ماه ها است عربستان به دلیل پرونده قتل خاشقجی نگران برخورد مستقیم غرب با بن سلمان است.

دیپلمات دیگری در ریاض گفت: دفتر پادشاهی عربستان تلاش کرد این نگرانی ها را پس از سفر ماکرون به عربستان کنار بزنند و آنچه اکنون اهمیت بیشتری دارد موضعگیری دولت آمریکا است.

جو بایدن، رئیس جمهوری آمریکا تعهد داد تضمین قطعی را که دونالد ترامپ، رئیس جمهوری سابق به عربستان داده بود، لغو کند، او تاکنون نیز گفت وگوی مستقیمی با بن سلمان نداشته؛ اما تاکید کرد که تعامل با او اجتناب ناپذیر است.

این دیپلمات در ادامه گفت: این مورد مساله زمان است و با گذشت زمان حل خواهد شد.