وجود ذخایر متنوع معدنی در ایران، کشور ما را مصداق واقعی این شعر قرار داده که «آنچه همه خوبان دارند تو تنها داری» و به طور قطع این گونه است و نمی توان کشوری را با داشتن نزدیک به ۹۰ ماده معدنی شناخته شده، دست کم گرفت.

به گزارش خبرگزاری انصار به نقل از تسنیم، ایران جزو کشورهای برتر معدنی دنیاست که از نظر ذخایر معدنی در خاورمیانه رتبه اول، در آسیا رتبه سوم و در دنیا رتبه دوازدهم را دارد. بیشتر برون زدهای مواد معدنی ایران در محل اتصال صفحاتی است که به هم برخورد می کنند یا از هم دور می شوند. ایران در میان 4 صفحه زمین شناسی قرار گرفته و موجب شده شرایط مطلوبی پیدا کند؛ برخورد صفحه عربی با صفحه ایران مرکزی، ارتفاعات زاگرس، صفحه اوراسیا با صفحه ایران، ارتفاعات البرز، صفحه هیلمند با صفحه ایران، ارتفاعات لوت و صفحه هند با ایران، ارتفاعات مکران را به وجود آورده است. پس ایران از هر 4 طرف در محاصره این صفحات قرار دارد و اتصال همین صفحات در غنای معدنی ایران نقش داشته است.

یک کمربند متالوژنی بسیار مهمی نیز که از غرب اروپا به شرقی ترین بخش آسیا اتصال داده می شود، آلپ- هیمالیا نام دارد که پهنه ایران زمین در میانه این کمربند است. کمربند مس زایی و طلا که آن را به نام ارومیه- دختر می شناسیم نیز از اصلی ترین کمربندهاست و کمربند دیگری در شرق کشور و در حاشیه لوت اکتشاف شده است. در سنگ آهن هم کمربند اورال- عمان که در زایش آهن در ایران نقش مهمی داشته، در دسترس است علاوه بر اینکه زایش آهن در زون سنندج- سیرجان نیز وجود دارد.

در این میان تهیه نقشه های زمین شناسی یکی از زیرساخت های اکتشافی است که اهمیت دارد. ایران را به 126 چهارگوش که هر چهارگوش 15 کیلومترمربع است، تقسیم بندی کرده اند که نقشه ها با مقیاس 1:250000در این چهارگوشه ها به پایان رسیده است. درضمن تهیه نقشه های زمین شناسی1:100000 نیز در کل کشور به پایان رسیده است. مقیاس دقیق تری که اطلاعات بیشتری می دهد مقیاس1:25000 است که برای کل کشور10 هزار برگه باید کامل شود. این نقشه در 6 لایه اطلاعاتی شامل زمین شناسی مهندسی، آب، زمین شناسی اقتصادی، زیست محیطی و... است.

بیشتر زایش سنگ آهن این کشور در ایران مرکزی بوده که نیمی از ذخایر این کشور در این منطقه شکل گرفته است. بزرگ ترین ذخیره سنگ آهن ایران در کلاس جهانی معدن گل گهر است با 2/1 میلیارد تن ذخیره که از اصلی ترین ذخایر کمربند آهن در زون سنندج- سیرجان است. حال چنانچه به سمت شمال غرب زون یاد شده برویم، ذخایر کوچکی از آهن کشف شده است. همچنین 7 محور سرب و روی زایی در کشور وجود دارد. علاوه بر آن کمربندهای تبخیری در شمال شرق و شمال غرب ایران و 200 گنبد نمکی در زون زاگرس قرار دارد.

در حال حاضر عدد زایش مواد معدنی ایران به حدود 90 رسیده که این تنوع موجب شده تا بتوان صنایع متنوعی در این کشور داشت طوری که بیش از 21 هزار صنعت معدنی در این کشور شکل گرفته که جای امیدواری دارد.

هم اکنون اغلب استان های ایران از نظر ذخایر معدنی فلزی و غیرفلزی برتر هستند اما از آن بی خبرند. به عنوان نمونه استان مازندران از نظر وجود ذخایر ذغال سنگ و فلورین برتر بوده و دارای معادن غنی سرب و روی و پوکه معدنی نیز است. علاوه بر این استان زنجان معادن سرب و روی دارد در حالی که ذخایر معدنی سرب و روی استان یزد از زنجان بیشتر است. استان طلایی ایران هم آذربایجان غربی است که با کردستان رقابت تنگاتنگی دارد. در سنگ نما استان های لرستان، همدان، اصفهان، آذربایجان شرقی و غربی و بسیاری از استان های دیگر غنی هستند. سنگ هایی مانند تراورتن قرمز در آذرشهر یا گرانیت در همدان و سنگ گوهره در لرستان.

ایران 6 هزار و 500 فقره معدن دارد که 5 هزار و 300 فقره آن در حال فعالیت و بقیه در حال تجهیز هستند. 47 درصد از این معادن مصالح ساختمانی، 24 درصد سنگ نما، 22 درصد ذخایر غیرفلزی و 7 درصد هم معادن فلزی هستند. در این سال ها به اکتشافات فلزی و غیرفلزی استراتژیک کمتر توجه شد و بیشتر معادن مصالح ساختمانی هستند.

گردش مالی تجارت سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی در دنیا سالانه 650 میلیارد دلار بوده و ایران از تنوع بالایی در این بخش برخوردار است. برخی از این نوع سنگ ها در اغلب کشورها بومی شده است. به عنوان نمونه چین را با سنگ یشم، برزیل را با آمازونیت، تانزانیا را با تانزانیت و بولیوی را با بولیونیت می شناسند. فیروزه ایران هم در سطح دنیا مطرح است. بر اساس اطلاعات موجود شاخص ترین سنگ های تزئینی ایران شامل انواع سیلیس های ژل مانند، مانند عقیق، کالسدونی، آماتیست، گارنت، بریل و یاقوت است.