بررسی ها در کشورهای غربی نشان می دهند که شیوع ویروس کرونا باعث تشدید شکاف طبقاتی و نابرابری اجتماعی و اقتصادی در این کشورها شده است. مسئله ای که به احتمال بسیار زیاد در ایران نیز صادق است.

به گزارش خبرگزاری انصار به نقل از تسنیم، ویروس کرونا همچنان دنیا را درگیر خود کرده است و روزانه به تعداد افراد مبتلا یا متوفی بر اثر این ویروس افزوده می شود. علاوه بر بحرانی که کووید-19 در عرصه سلامت ایجاد کرده است، تلفات و تبعات اقتصادی آن دست کمی از ضررهای خود ویروس نبوده است. قیمت نفت و تبادلات تجاری به واسطه شیوع این ویروس به شدت افت پیدا کرده است. صنایع مختلف از جمله گردشگری، حمل و نقل از این موضوع متضرر شده اند. در بسیاری از کشورها میلیون ها نفر از کار بیکار شده و در مضیقه مالی قرار گرفته اند. اقشار متوسط و افرادی که پس انداز نسبی داشته اند مجبور به استفاده از پس انداز خود شده اند و به مرور عرصه بر آنها تنگ شده است.

اما اوضاع برای همه یکسان نبوده است. بالعکس برخی از افراد متمول حتی در دوران کرونا به ثروت خود افزوده اند. آنها به واسطه تمکن مالی میزان ابتلای کمتری را داشته یا دست کم شرایط مراقبت و درمانی بهتری را داشته اند. شرایط بهتر بخش ثروتمند جامعه و رشد روزافزون آنها در میانه کرونا، بحث ها درباره رشد نابرابری اجتماعی در کشورها را احیا کرده است، یا به عبارتی به آن دامن زده است.

«برنی سندرز»، سناتور آمریکایی و کاندیدای سابق انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در ماه مارس در این باره به تبعات شکاف اقتصادی در آمریکا اشاره کرد و گفت که «اگر شما مولتی میلیونر باشید» از کرونا «جان سالم به در خواهید کرد».

آقای سندرز گفت که «شکاف درآمدی و اقتصادی در آمریکا امروز بیش از هر زمان دیگری در 100 سال گذشته است». او با اشاره به افراد متمول در شرایط کرونا گفت: «شما به آنچه که نیاز داشته باشید خواهید رسید. شما درباره مراقبت درمانی نگران نخواهید بود. شما درباره درآمد و عایدی خود نگرانی نخواهید داشت».

«جف بزوس»، مدیرعامل و کارآفرین «شرکت آمازون» که الان حدود 11 درصد سهام این شرکت را دارد، در همین دوران کرونا با انجام فعالیت های اقتصادی و حضور در بازار بورس حدود 24 میلیارد دلار به دارایی خود اضافه کرده است و آن را به عدد 138 میلیارد دلار رسانده است.

«ووکس اروپا» مقاله ای را درباره شیوع ویروس کرونا در آلمان نوشته است. این مقاله می گوید که در موج اول شیوع، ویروس کرونا در محله های متمول تر و به عنوان مثال نزد افرادی که از اسکی در زمان تعطیلات بر می گشتند بیشتر از محله های محروم تر بود. اما در موج دوم، به دلیل توانمندی اقشار مرفه تر برای ایزوله اجتماعی، وضعیت برعکس شد و میزان ابتلا در محله های مرفه تر کاهش یافت.

به شکل زیر که در این مقاله است، توجه کنید. ستون عمودی (ابتلای جدید تقسیم بر ابتلای قدیم) و خط افقی (درآمد مشمول بر مالیات سرانه) را نشان می دهند.

این وضعیت باعث شده است که عده ای ویروس کرونا را «بیماری ثرتمندان» بنامند.

البته ویروس همه گیر کرونا در این زمینه استثنا نیست. سوابق تاریخی در بحبوحه شیوع پاندمی های مختلف حکایت از افزایش شکاف طبقاتی در کشورها بوده است.

نمودار زیر وضعیف شکاف طبقاتی در 175 کشورهای را در پس سال پس از سیوع پاندمی در آن کشورها در فاصله سال های 1961 تا 2007 را نشان می دهد. جدول زیر شکاف طبقاتی را بر اساس ضریب جینی (ستون عمودی) و تعداد سال های پس از بیماری های همه گیر (خط افقی) نشان می دهد. توضیح اینکه، شاخص جینی یا ضریب جینی شاخصی اقتصادی برای محاسبهٔ توزیع ثروت در میان مردم است. بالا بودن این ضریب در یک کشور معمولاً به عنوان شاخصی از بالا بودن اختلاف طبقاتی و نابرابری درآمدی در این کشور در نظر گرفته می شود.

نمودارهای ذیل هم میزان اشتغال به نسبت جمعیت را در 76 کشور و در 5 سال پس از وقوع بیماری های همه گیر نشان می دهد. بازه زمانی این نمودار بین سال های 1990 تا 2017 است و در دو نمودار مربوط به افراد با تحصیلات پایه و تحصیلات عالی تهیه شده است.

توماس پیکتی، اقتصاددان فرانسوی در سال 2014 در کتاب «سرمایه» خود نوشت که نابرابری اقتصادی در آمریکا و بسیاری از کشورهای دیگر از دهه 1970 به طور قابل توجهی افزایش یافته است. بسیاری از محققان در واکنش به کتاب پیکتی، این مطلب را بیان کردند که نابرابری تبعات و اثرات نامطلوب زیادی دارد که از جمله آنها تاثیرات منفی قابل توجه بر بحث سلامت است، و بحران ویروس کرونا به عنوان یکی از نمونه های آن است.

هارولد کلارک و پاول وایتلی در تحقیقی درباره کرونا و عوامل اقتصادی، اجتماعی و جمعیتی می نویسند که ایالت هایی که در آمریکا دچار شکاف درآمدی بیشتری هستند، شمار بیشتری از مبتلایان به ویروس کرونا و متوفیان ناشی از این ویروس را دارند.

نمودار زیر میزان مرگ و میر بر اثر کرونا را نسبت به میزان شاخص جینی مورد بررسی قرار می دهد. بر اساس این نمودار هر چه میزان شاخص جینی افزایش پیدا می کند که به مفهوم افزایش شکاف طبقاتی است، میزان مرگ و میر هم رو به صعود دارد. ستون عمودی میزان مرگ و میر بر اثر کرونا و خط افقی نشان دهنده شاخص جینی است.

در همین حال نمودار دیگری، نکات قابل توجهی دارد. نمودار ذیل نشان می دهد که ایالت هایی که آمریکا جمعیت یا تراکم جمعیتی بالاتری دارند میزان ابتلا و تلفات بیشتری هم دارند. این نمودار میزان تاثیر متغیرهای مختلف بر میزان مرگ و میر را نشان می دهد. بالعکس، ایالت هایی که سیستم درمانی بهتر و سطح توسعه انسانی بالاتری دارند، میزان ابتلا و تلفات کمتری دارند.

انتهای مطلب