دور همی های پر جنب و جوش از عناصر اصلی روابط اجتماعی در افغانستان است. از مهمانی تا مسجد. علیرغم اینکه شیوع ویروس کرونا این تجمعات را مختصر و در مواردی از هم پاشیده اما هنوز هم سرپیچی از امر حفظ فاصله اجتماعی به وضوح در سطح شهر کابل و شماری از ولایت های دیگر دیده می شود.

در پی شیوع و افزایش واقعات ابتلا به ویروس کرونا در افغانستان دولت این کشور در چندین ولایت محدودیت تردد و قرنطینه وضع کرده است. محدودیتی که پس از گذشت حدود دو ماه هنوز هم به گونه درست آن عملی نشده است.

در روزهای گذشته وزارت حج و اوقاف افغانستان نیز فتوا صادر کرد که مردم تمامی نمازها را تا زمانی که این ویروس شایع است در خانه بخوانند. فتوایی که شماری از مردم در عمل آن را جدی نگرفته اند.

رفت و آمد مردم به مساجد به ویژه در ماه رمضان در افغانستان معمولا پر رنگ بوده است. چیزی که امسال و با شناسایی رد پای کرونا اندکی رنگ باخته و برای شماری به چهار دیواری خانه ها محدود شده است.

باوجود وضع محدودیت تردد و تجمعات در روزهای گذشته ویدیوهایی از سخنرانی مجیب الرحمان انصاری، امام مسجد جامع گازرگاه ولایت هرات در گردهمایی هزاران نفری دست به دست می شود.

او در این گردهمایی با اشاره به شیوع کرونا در افغانستان می گوید که مسلمانان نباید از این ویروس ترسی داشته باشند زیرا مرگ مسلمانان در اثر این بیماری شهادت و مرگ کفار هلاکت است.

آقای انصاری با وجود حضور در جمع هزاران نفری تاکید می کند که براساس قوانین اسلامی افرادی که معذور هستند می توانند در خانه نماز بخوانند و در جماعت حاضر نشوند.

در هرات که کانون ویروس کرونا در افغانستان خوانده می شود و نخستین واقعه مثبت کرونا نیز در همین ولایت به ثبت رسید علیرغم وضع محدودیت در تردد و تجمعات هر از گاهی گردهمایی این چنینی از سوی آقای انصاری راه اندازی می شود.

آقای انصاری از چهره های تندرو مذهبی هرات است. او پیش از این نیز بارها اظهارات جنجالی داشته که واکنش های مخالف بسیاری از مردم افغانستان و فعالان مدنی را به همراه داشته است.

اظهارات و نصب تابلوهای به باور بسیاری زن ستیزانه آقای انصاری در سطح شهر هرات و ممانعت از حضور خبرنگاران زن از دیگر اقدامات واکنش برانگیز او در ماه های اخیر بوده است.

ایستادگی در برابر ملاها واکنش مردم را برمی انگیزد

مروه امینی، سخنگوی وزارت داخله/کشور در واکنش به این گردهمایی و عدم مراعات محدودیت تردد از سوی مردم گفت وزارت داخله در همکاری با وزارت حج و اوقاف این مسئله را پی گیری می کند.

خانم امینی گفت شرایط کنونی غیرقابل پیشبینی بود و در قانون هم در مورد برخورد با این مورد چیزی نیامده است.

او اضافه کرد: تا افراد خودشان به این بلوغ فکری نرسند و با ما همکاری نکنند برای ما خیلی دشوار خواهد شد.

سخنگوی وزارت داخله تاکید کرد به دلیل اینکه افغانستان کشوری اسلامی و به شدت سنتی است ایستادگی در برابر رفتار این چنینی ملاها واکنش مردم را به همراه خواهد داشت.

او گفت: به هیچ عنوان نمی خواهیم بالای کسانی که مردم به آن ها احترام می کنند (ملاها) که طبیعتا ما هم برای شان احترام داریم ایستادگی کنیم و خدای ناخواسته خلاف توقع مردم، اسلام و ملا صاحب ها عمل کنیم.

سهل انگاری در این مورد نشانه کم علمی است

محمد محق، پژوهشگر دینی می گوید در وضعیت های اضطراری و پیشامد شرایطی که خارج از کنترل انسان ها است براساس فقه اسلامی بخش هایی از احکام معمول کنار گذاشته شده و احکام و قوانینی متناسب با این وضعیت سنجیده می شود.

آقای محق تاکید می کند براساس فقه نوازل در شرایط خاص مراجع تقنین باید احکامی در تناسب با اوضاع صادر کنند.

به گفته او فقه نوازل ناظر بر چنین وضعیت های اضطراری و اتخاد تدابیر لازم در این سری موارد است.

به گفته او براساس فقه نوازل در شرایط کنونی محدودیت هایی که در جوامع اسلامی در نظر گرفته شده از جمله تجمع در مساجد برای ادای نماز الزامی است.

او تاکید کرد که در نزد فقه های بزرگ اسلام این موضوع نهایی شده و جایی برای بحث و مناقشه نیز در این مورد وجود ندارد. آقای محق تصریح کرد که سهل انگاری شماری از ملاها در این مورد برخواسته از کم علمی و نشانه ماجراجویی آنان تحت نام دین، شهرت طلبی و اهداف غیردینی است.

شماری از مساجد هنوز هم شلوغ هستند

علیرغم صدور فتوا از سوی وزارت حج و اوقاف مبنی بر ادای نماز در منازل، از جنب و جوش نمازگزاران در شماری از مساجد کاسته نشده است.

نمازگزاران توجیهات مختلفی برای اصرار به ادای نماز در مسجد دارند.

با وجود شناسایی صدها مورد مثبت ویروس کرونا در افغانستان شماری از این نمازگزاران معتقدند که بیماری کووید ۱۹ دامن گیر مسلمانان نیست. برخی دیگر هم بر این باورند که توبه و عبادت سایه کرونا را از افغانستان دور خواهد ساخت.

اما به نظر می رسد مسئولین برخی از مساجد توصیه های بهداشتی را جدی گرفته اند.

مولوی عنایت الله بلیغ، عالم دین و امام مسجد پل خشتی در کابل می گوید در پی شیوع ویروس کرونا درب این مسجد از سوی مسئولین دولت و همکاری مسئولین این مسجد برای مدتی بسته شده است.

آقای بلیغ ضمن تاکید به مراعات توصیه های وزارت بهداشت می گوید معمولا برخی از مسافرین شبانه روزی را در این مسجد سپری می کردند اما پس از شیوع کرونا و خطر انتقال این بیماری درب این مسجد تنها پس از هر آذان و برای مدت نیم ساعت باز می شود.

او گفت: حالا هم گاهی نماز جمعه خوانده می شود ولی بسیار به ندرت چون قیود وضع شده و بخاطر قرنطینه کسی مسجد نمی آید. روز گذشته نماز جمعه هم خوانده نشد چون کسی نبود.

مولوی بلیغ گفت: فقط وقتی آذان گفته شود دروازه های مسجد باز می شود ولی همان وقت هم کسی نمی باشد چون مردم گشت و گذار ندارند. احیانا در همان نیم تا یک ساعت که مسجد باز است مردم بیایند جماعت مختصری تشکیل شده و در فاصله دو متر از هم نماز ادا می شود.

براساس اطلاعات وزارت صحت تاکنون ۱۴۶۳ نفر از مبتلایان به ویروس کرونا در ۳۲ ولایت افغانستان شناسایی و ۴۸ نفر نیز در اثر ابتلا به این ویروس جان باخته اند.

منبع: بی بی سی